Gardło

Rak części ustnej gardła

Co to jest rak części ustnej gardła?

Rak części ustnej gardła jest to nieprawidłowe i nieprzerwane mnożenie się chorych komórek nabłonka umiejscowione w części ustnej gardła.

Ustna część gardła obejmuje podniebienie miękkie, łuki podniebienne, migdałki, podstawę języka (1/3 tylną języka) i tylną ścianę gardła. Rak części ustnej gardła należy do często występujących nowotworów narządów głowy i szyi. Wyniki dotychczasowych badań wskazują, że ten typ raka części ustnej gardła cechuje odmienność w profilu zaburzeń genetycznych i przebiegu chorobowym w porównaniu z innymi płaskonabłonkowymi rakami narządów głowy i szyi. Ważną rolę odgrywa w tym raku infekcja wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV). Stany przedrakowe typu rogowacenia białego są spotykane wyraźnie rzadziej niż ma to miejsce w przypadkach raków jamy ustnej.

gardło

Czynniki ryzyka

Trzykrotnie częściej chorują mężczyźni. Zachorowalność na typowego raka części ustnej gardła wzrasta po 50. roku życia, a narażenie na dym papierosowy i wysokoprocentowy alkohol są czynnikami ryzyka. W ostatnich latach wykazano, że nowotwór ten coraz częściej występuje u osób w młodszym wieku i wtedy niejednokrotnie związany jest z infekcją wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV), a jednocześnie nie jest zależny od klasycznych czynników ryzyka.

Objawy

Wczesne objawy raka części ustnej gardła są niespecyficzne i naśladują dolegliwości związane z przewlekłymi stanami zapalnymi. Należą do nich dolegliwości i bóle gardła przy przełykaniu (nawet śliny) czy uczucie ciała obcego w gardle, a charakteryzuje je często zmienne nasilenie, co może powodować samouspokojenie chorego. Zasadą powinno być zgłaszanie się do specjalisty laryngologa, gdy dolegliwości utrzymują się dłużej niż kilka tygodni i nie ustępują po leczeniu przeciwzapalnym. Niejednokrotnie pierwszym objawem choroby jest pojawienie się powiększonego węzła chłonnego w zakresie grup górnego piętra szyi. Takie objawy, jak ból gardła o niewyjaśnionej przyczynie, niemożność przełykania pokarmów stałych, szczękościsk czy przykry zapach z ust świadczą o znacznym zaawansowaniu nowotworu.

Stadia zaawansowania

W nowotworach narządów głowy i szyi obowiązuje klasyfikacja zaawansowania klinicznego TNM. Określa ona poprzez każdą cechę stopień rozsiania się nowotworu w organizmie.

Cecha T – określa wielkość guza, jego umiejscowienie i szerzenie się wewnątrz prawidłowych tkanek.

Cecha N – określa wielkość przerzutu w węźle chłonnym oraz ilość zajętych węzłów chłonnych.

Cecha M – określa istnienie przerzutów nowotworu w tkankach odległych od początkowego narządu – stopień rozsiania się choroby nowotworowej.

Biorąc pod uwagę poszczególne cechy, otrzymujemy stopień zaawansowania tradycyjnie posiadający numery od 0 do IV.

Typy morfologiczne

Z mikroskopowego punktu widzenia zdecydowanie najczęstszym nowotworem części ustnej gardła jest rak płaskonabłonkowy o różnym stopniu zróżnicowania, przy czym więcej jest raków niskozróżnicowanych niż w innych częściach gardła. W obszarze części ustnej gardła pojawiają się też raki typu nosogardłowego oraz raki gruczołowe z małych gruczołów ślinowych. Dość często występują chłoniaki wymagające w celu rozpoznania diagnostyki i leczenia specyficznego. Inne nowotwory należą do rzadkości.

Rak części ustnej gardła najczęściej umiejscawia się w podstawie języka i migdałkach. Naturalny przebieg choroby cechuje dość szybki wzrost miejscowy i wczesne przerzuty do regionalnych węzłów chłonnych. Częściej niż w przypadkach innych raków płaskonabłonkowych narządów głowy i szyi występują przerzuty odległe, szczególnie przy niskim stopniu zróżnicowania nowotworu.

Diagnostyka

Rozpoznanie opiera się na pobraniu wycinka z nowotworu. Diagnostyka w tym raku to badanie lekarskie wraz z endoskopią (badaniem przy użyciu kamery wprowadzanej do gardła) oraz tomografia komputerowa głowy i szyi. Badanie ultrasonograficzne pełni rolę pomocniczą w ocenie węzłów chłonnych szyi, a często wykorzystywane jest przy pobraniu komórek i tkanek podejrzanych o przerzut węzłów. Należy wykluczyć przerzuty odległe, wykonując rentgenogramy klatki piersiowej i ultrasonografię jamy brzusznej.

Leczenie

Dobór metody leczenia jest zależny od stopnia zaawansowania nowotworu. We wczesnym zaawansowaniu miejscowym i przy braku przerzutów w okolicznych węzłach chłonnych leczeniem standardowym jest wyłączna radioterapia, która przynosi dobre wyniki. Inną możliwość może stanowić chirurgia, w tym z wykorzystaniem technik wziernikowania. Chirurgia jest też metodą standardową u chorych na raki gruczołowe części ustnej gardła, cechujące się względną opornością na radioterapię.

Chorzy na bardziej zaawansowane raki części ustnej gardła wymagają agresywnego leczenia. Postępowaniem standardowym jest jednoczesna chemioradioterapia z użyciem leku o nazwie cisplatyna. Inną możliwością wartą rozważenia, szczególnie w przypadku zaawansowanych przerzutów do węzłów chłonnych szyi, stanowi zastosowanie początkowo chemioterapii z udziałem wielu leków, a następnie jednoczesnej chemioradioterapii. Toksyczność tego typu leczenia jest bardzo wysoka, a kwalifikacja chorych powinna być nadzwyczaj ostrożna. W sytuacji medycznych przeciwwskazań do zastosowania cisplatyny (upośledzona wydolność nerek, choroby narządu słuchu) zamiast chemioradioterapii można stosować napromienianie skojarzone z podawaniem cetuksymabu, nowego leku wybiórczo działającego na komórki nowotworowe. Leczenie operacyjne polegające na rozległym wycięciu guza z natychmiastowym odtworzeniem okolicy oraz profilaktycznym lub leczniczym wycięciu węzłów chłonnych szyi może być rozważane w wybranych przypadkach. Chirurgia jest też metodą standardową u chorych na zaawansowane raki gruczołowe części ustnej gardła. Zawsze niezbędnym uzupełnieniem leczenia operacyjnego jest radioterapia lub chemioradioterapia.

W przypadkach niekwalifikujących się do leczenia z zamysłem wyleczenia z uwagi na zaawansowanie lub upośledzony stopień sprawności chorego można rozważać jedynie łagodzące objawy napromienianie lub chemioterapię.

Po leczeniu

U chorych z nawrotami miejscowymi i/lub w okolicy leczeniem jest ratująca chirurgia. W wybranych przypadkach charakteryzujących się małym guzem zlokalizowanym poza narządami krytycznymi i długim czasem, jaki upłynął od początkowej radioterapii, można także rozważać powtórne napromienianie. Obydwie te metody stwarzają realną, choć niewielką szansę na uzyskanie trwałego wyleczenia. Jednak w zdecydowanej większości przypadków z uwzględnieniem przerzutów odległych jedyną opcję leczenia stanowi chemioterapia, której intencją jest zmniejszenie dolegliwości zależnych od nowotworu, a u części chorych wydłużenie okresu przeżycia.

Rokowanie u chorych na raka części ustnej gardła jest lepsze w porównaniu z rakami jamy ustnej czy części krtaniowejowej gardła. Pięcioletnie przeżycia w przypadkach wczesnego zaawansowania kształtują się na poziomie 70-90%. W wyższych stopniach zaawansowania po zastosowaniu agresywnego leczenia 5-letnie przeżycia wynoszą 40-60%. Jeszcze bardziej korzystne rokowanie dotyczy chorych na raki zależne od infekcji wirusem brodawczaka, w szczególności należących do grupy najniższego ryzyka (niepalący chorzy na raka zależnego od HPV).

Prewencja

Podstawą prewencji w tym typie nowotworu jest unikanie palenia tytoniu oraz picia wysokoprocentowego alkoholu. Obecnie nie rekomenduje się zorganizowanych programów wczesnej diagnostyki w kierunku tego nowotworu (prewencja wtórna), niemniej jednak ważne jest także wczesne rozpoznanie nowotworu poprzez zwrócenie uwagi na owrzodzenie czy guzki w gardle lub powiększone węzły chłonne utrzymujące się ponad 2 tygodnie mimo leczenia.

Rak części krtaniowej gardła

Co to jest rak części krtaniowej gardła?

Rak części krtaniowej gardła jest to nieprawidłowy i nieustający wzrost chorych komórek nabłonka części krtaniowej gardła. Struktury części krtaniowej gardła obejmują zachyłki gruszkowate, ściany gardła oraz okolicę zapierścienną. Rak części krtaniowej gardła należy do rzadziej występujących nowotworów narządów głowy i szyi. Prawie osiem razy częściej chorują mężczyźni.

Czynniki ryzyka

Narażenie błon śluzowych na wysokoprocentowy alkohol i dym papierosowy to najważniejsze czynniki ryzyka.

Objawy

Objawy raka części krtaniowej gardła obejmują trudności i bóle przy przełykaniu pokarmów, a nawet śliny, oraz uczucie ciała obcego w gardle. Czasem pierwszym objawem budzącym niepokój chorego jest pojawienie się powiększonego węzła chłonnego w obrębie szyi. Dolegliwości, takie jak chrypka (wynik zajęcia środkowej części krtani lub porażenia nerwu krtaniowego wstecznego), bóle, problemy z przełykaniem, znaczna utrata wagi ciała, świadczą o dużym zaawansowaniu nowotworu.

Stadia zaawansowania

W nowotworach narządów głowy i szyi obowiązuje klasyfikacja zaawansowania klinicznego TNM. Określa ona poprzez każdą cechę stopień rozsiania się nowotworu w organizmie.

Cecha T – określa wielkość guza, jego umiejscowienie i szerzenie się wewnątrz prawidłowych tkanek.

Cecha N – określa wielkość przerzutu w węźle chłonnym oraz ilość zajętych węzłów chłonnych.

Cecha M – określa istnienie przerzutów nowotworu w tkankach odległych od początkowego narządu – stopień rozsiania się choroby nowotworowej.

Biorąc pod uwagę poszczególne cechy, otrzymujemy stopień zaawansowania tradycyjnie posiadający numery od 0 do IV.

Typy morfologiczne

Mikroskopowo zwykle rozpoznawane są raki płaskonabłonkowe o wysokim (mniej złośliwe) lub pośrednim stopniu zróżnicowania. Płaskonabłonkowe raki o niskim stopniu zróżnicowania (bardziej złośliwe) występują dość rzadko. Inne rodzaje nowotworów w tym miejscu należą do rzadkości. Najczęstszym umiejscowieniem raka części krtaniowej gardła stanowi zachyłek gruszkowaty. Naturalny przebieg raka części krtaniowej gardła wynika ze złożoności anatomicznej okolicy oraz dużej ilości okolicznych naczyń chłonnych. Od tego zależy też ogólnie niekorzystne rokowanie, prawdopodobnie najgorsze wśród nowotworów narządów głowy i szyi. Wzrost miejscowy raka części krtaniowej gardła jest szybki i z racji miejsca wcześnie dochodzi do zajęcia sąsiednich narządów, takich jak krtań wraz z jej chrząstkami czy ustna część gardła. W rakach okolicy zapierściennej stosunkowo wcześnie dochodzi do zajęcia początkowej części przełyku. Przy wszystkich umiejscowieniach charakterystyczne jest wczesne występowanie przerzutów do węzłów chłonnych szyi, z wyjątkiem węzłów podżuchwowych. Przerzuty miejscowe raka części krtaniowej gardła mogą dotyczyć także węzłów chłonnych klatki piersiowej. Przerzuty odległe są częstsze niż w większości innych raków płaskonabłonkowych narządów głowy i szyi.

Diagnostyka

Rozpoznanie ustalane jest na podstawie mikroskopowego badania materiału pobranego chirurgicznie z guza. Do diagnostyki należą: badanie lekarskie z badaniem giętkim wziernikiem zakończonym kamerą górnych odcinków przewodu pokarmowego oraz układu oddechowego, a także tomografia komputerowa, która jest konieczna do wykonania niezależnie od stopnia zaawansowania. Badanie ultrasonograficzne szyi ma znaczenie pomocnicze. Może być wykorzystane do sprawdzenia podejrzanych węzłów chłonnych za pomocą nakłucia igłą podejrzanych zmian i pobrania materiału do badania mikroskopowego. Celem  wykluczenia przerzutów odległych rutynowo należy wykonać rentgenogramy klatki piersiowej i badanie ultrasonograficzne jamy brzusznej.

Leczenie

Zasady leczenia chorych na raka części krtaniowej gardła są zbliżone do obowiązujących w raku krtani. W przypadku wczesnego zaawansowania miejscowego bez przerzutów do węzłów chłonnych leczeniem standardowym jest wyłączna radioterapia. W przypadkach znacznego zaawansowania miejscowego lepsza jest jednoczesna chemioradioterapia jako leczenie oszczędzające krtań. Wybór warty rozważenia u chorych z dużymi przerzutami do węzłów chłonnych stanowi początkowa chemioterapia z udziałem leku o nazwie docetaksel, poprzedzająca jednoczesną chemioradioterapię. Jeśli występują medyczne przeciwwskazania do podawania leku o nazwie cisplatyna można zastosować napromienianie skojarzone z cetuksymabem – nowym lekiem biologicznym. U chorych na zaawansowanego raka części krtaniowej gardła częstym zjawiskiem jest pogorszenie odżywienia związane ze zwężeniem górnego odcinka przewodu pokarmowego. Z tego względu przed agresywnym leczeniem, dodatkowo utrudniającym możliwość odżywiania (nasilone reakcje popromienne), warto wykonać endoskopową mikrogastrostomię (PEG), czyli włożenie rurki bezpośrednio do żołądka przez skórę celem zapewnienia prawidłowego żywienia.

Gdy istnieją przeciwwskazania do leczenia oszczędzającego krtań z udziałem radioterapii (jak w raku krtani), leczeniem standardowym jest chirurgia polegająca na usunięciu krtani wraz z częścią dolnej części gardła i wycięcie węzłów chłonnych szyi. W praktyce zawsze istnieją wskazania do uzupełnienia zabiegu operacyjnego napromienianiem.

U chorych, którzy z powodu zaawansowania nowotworu lub złego stanu ogólnego nie kwalifikują się do leczenia usuwającego nowotwór, można rozważyć radioterapię lub chemioterapię leczącą jedynie objawy raka.

Po leczeniu

Gdy występują nawroty miejscowe lub w okolicy po leczeniu usuwającym nowotwór z udziałem radioterapii, postępowaniem standardowym jest rozważenie ratującego zabiegu operacyjnego jako metody stwarzającej jeszcze szanse na uzyskanie wyleczenia. W praktyce u większości chorych z nawrotami, a także z odległymi przerzutami jedyną możliwość leczenia choroby stanowi chemioterapia.

Rokowanie u chorych na raka części krtaniowej gardła jest gorsze w porównaniu z większością innych nowotworów narządów głowy i szyi, nawet jeśli po wprowadzeniu jednoczesnej chemioradioterapii uległo ono i tak wyraźnej poprawie. W przypadkach wczesnego zaawansowania 5-letnie przeżycia kształtują się na poziomie 50-70%. U chorych na nowotwory o znacznym stopniu miejscowego zaawansowania wieloletnie przeżycia po zastosowaniu agresywnego leczenia chemioradioterapią zwykle nie przekraczają 30, maksymalnie 40%.

Prewencja

Podstawą prewencji w tym typie nowotworu jest unikanie palenia tytoniu oraz picia wysokoprocentowego alkoholu. Obecnie nie rekomenduje się zorganizowanych programów wczesnej diagnostyki w kierunku tego nowotworu (prewencja wtórna), niemniej jednak ważne jest także wczesne rozpoznanie nowotworu poprzez zwrócenie uwagi na chrypkę lub powiększone węzły chłonne utrzymujące się ponad 2 tygodnie mimo leczenia.

Rak części nosowej gardła

Co to jest rak części nosowej gardła?

Rak części nosowej gardła jest to nieprawidłowy i nieustający wzrost chorych komórek nabłonka części nosowej gardła. W krajach europejskich, w tym w Polsce, nie należy do często występujących nowotworów. Jednakże z uwagi na fakt, że w przeciwieństwie do większości innych raków płaskonabłonkowych narządów głowy i szyi występuje często u osób w młodym wieku (poniżej 40. roku życia), stanowi on poważny problem. Zachorowalność wśród mężczyzn jest niespełna dwukrotnie wyższa.

Czynniki ryzyka

Czynniki powodujące raka części nosowej gardła nie są dokładnie poznane. W części przypadków obserwowane jest współistnienie zachorowań z zakażeniem wirusem Epsteina-Barr, ale zjawisko to dotyczy głównie obszarów regionalnego występowania tego nowotworu, czyli krajów Azji Południowo-Wschodniej i niektórych rejonów Afryki. Czynniki ryzyka typowe dla nabłonkowych nowotworów układu oddechowego, w tym narażenie na dym papierosowy, nie mają znaczenia. Także profil zaburzeń genetycznych w raku części nosowej gardła jest odmienny od innych płaskonabłonkowych raków narządów głowy i szyi. Istotne różnice dotyczą też obrazu mikroskopowego.

Objawy

Naturalny przebieg raka części nosowej gardła jest bardzo szybki. Charakterystyczny jest szybki wzrost miejscowy, bardzo wczesne przerzuty do okolicznych węzłów chłonnych, jak również częste występowanie przerzutów odległych nie tylko do płuc, ale również narządów jamy brzusznej, kości i szpiku. Częstość przerzutów odległych jest ponad dwukrotnie wyższa w porównaniu z typowymi rakami płaskonabłonkowymi narządów głowy i szyi i przekracza 40%. Wzrost miejscowy raka części nosowej gardła stosunkowo wcześnie prowadzi do zajęcia kości podstawy czaszki, a następnie wzrostu śródczaszkowego z zajęciem opon mózgowych i mózgu. Zajęcie podstawy czaszki często powoduje uszkodzenia w zakresie nerwów czaszkowych, skutkujące uszkodzeniami neurologicznymi.

Rak części nosowej gardła zwykle nie daje wczesnych objawów powodowanych wzrostem w zakresie umiejscowienia początkowego. Przyczyną tego zjawiska są wolne przestrzenie anatomiczne w okolicy części nosowej gardła, umożliwiające początkowo bezobjawowy wzrost miejscowy. W tej sytuacji, a także z powodu bardzo wczesnego występowania przerzutów miejscowych, najczęstszym (ok. 90% przypadków) pierwszym objawem raka części nosowej gardła jest pojawienie się powiększonego węzła chłonnego na szyi. Takie objawy, jak krwawienia z nosa, zatkanie nosa, uszkodzenia neurologiczne w zakresie nerwów czaszkowych czy uporczywe bóle głowy, świadczą o znacznym zaawansowaniu nowotworu. W niektórych przypadkach pierwszym objawem choroby mogą być dolegliwości powodowane odległymi przerzutami.

Stadia zaawansowania

W nowotworach narządów głowy i szyi obowiązuje klasyfikacja zaawansowania klinicznego TNM. Określa ona poprzez każdą cechę stopień rozsiania się nowotworu w organizmie.

Cecha T – określa wielkość guza, jego umiejscowienie i szerzenie się wewnątrz prawidłowych tkanek.

Cecha N – określa wielkość przerzutu w węźle chłonnym oraz ilość zajętych węzłów chłonnych.

Cecha M – określa istnienie przerzutów nowotworu w tkankach odległych od początkowego narządu – stopień rozsiania się choroby nowotworowej.

Biorąc pod uwagę poszczególne cechy, otrzymujemy stopień zaawansowania tradycyjnie posiadający numery od 0 do IV.

Typy morfologiczne

Wyróżnia się trzy typy raka części nosowej gardła. Pierwszy z nich – rak rogowaciejący –  najbardziej przypomina typowe raki płaskonabłonkowe. Dwa pozostałe typy – raki nierogowaciejące i raki niezróżnicowane – cechuje wyraźna odmienność mikroskopowa, co przekłada się także na przebieg choroby oraz podatność na napromienianie i chemioterapię, która to podatność jest wyraźnie wyższa niż w rakach płaskonabłonkowych. W obrębie części nosowej gardła bardzo rzadko występują inne nowotwory nabłonkowe, takie jak na przykład raki drobnokomórkowe o cechach wydzielania hormonalnego. Nierzadko natomiast pojawiają się w tej okolicy chłoniaki, które wymagają specyficznej dla rozpoznania diagnostyki i leczenia.

Diagnostyka

Rozpoznanie raka części nosowej gardła musi być ustalone na podstawie mikroskopowego badania materiału pobranego chirurgiczne z guza lub przerzutu do węzłów chłonnych szyi. Niezbędne są badania dodatkowe, umożliwiające różnicowanie raka części nosowej gardła z nowotworami układu chłonnego. Przydatna w tym zakresie jest także cytometria przepływowa (specjalistyczne badanie cząsteczek na powierzchni komórek nowotworu). Diagnostyka mająca na celu ustalenie stopnia klinicznego zaawansowania jest złożona. Rutynowo należy przeprowadzić dokładne badanie lekarskie z badaniem giętkim wziernikiem zakończonym kamerą części nosowej gardła, a także części ustnej gardła i jamy nosa. Podstawowym badaniem obrazowym jest tomografia komputerowa narządów głowy i szyi z objęciem struktur podstawy czaszki i mózgu. Szczególnie w przypadku zajęcia podstawy czaszki i podejrzenia wzrostu śródczaszkowego wartościowym badaniem uzupełniającym jest tomografia rezonansu magnetycznego. Badanie ultrasonograficzne szyi pełni rolę pomocniczą, a wykorzystywane jest także przy badaniu podejrzanych węzłów chłonnych za pomocą nakłucia igłą zmian. Początkowa diagnostyka musi także uwzględniać wykluczenie przerzutów odległych. Rutynowo należy wykonać rentgenogramy klatki piersiowej oraz badanie ultrasonograficzne jamy brzusznej. W razie jakichkolwiek wątpliwości celowe jest wykonanie tomografii komputerowej powyższych okolic. U chorych na raki nierogowaciejące lub niezróżnicowane zalecana jest także scyntygrafia kości (badanie pierwiastkami promieniotwórczymi kości). W razie stwierdzenia nieprawidłowości w obrazie morfologii krwi należy wykonać trepanobiopsję szpiku kostnego (pobranie szpiku i kawałka kości).

Leczenie

Leczeniem standardowym u chorych na raka części nosowej gardła jest jednoczesna chemioradioterapia z udziałem leku o nazwie cisplatyna. Teoretycznie w pierwszym stopniu zaawansowania miejscowego bez przerzutów do węzłów chłonnych odpowiednim postępowaniem mogłaby być wyłączna radioterapia, ale tak wczesne rozpoznanie tego nowotworu należy do rzadkości. We wszystkich pozostałych przypadkach nie ma innej wartościowej możliwości niż leczenie chemioradioterapią. Jednoczesna chemioradioterapia jest leczeniem wystarczającym u chorych na raka rogowaciejącego. W przypadkach niżej zróżnicowanych (bardziej złośliwych) raków nierogowaciejących i raków niezróżnicowanych istnieje wysokie ryzyko niepowodzenia leczenia z powodu przerzutów odległych. Mając to na uwadze, celowe jest uzupełnienie jednoczesnej chemioradioterapii trzema kursami dodatkowej chemioterapii. Jest to leczenie charakteryzujące się bardzo wysoką toksycznością, wymagające intensywnego leczenia wspomagającego i zapewnienia właściwego żywienia.

W przypadkach niekwalifikujących się z powodu zaawansowania lub stopnia sprawności do leczenia usuwającego nowotwór można rozważać chemioterapię lub napromienianie łagodzące objawy. Należy podkreślić, że dzięki wysokiej wrażliwości na chemioterapię u części chorych można uzyskać bardzo dobrą odpowiedź, umożliwiającą wdrożenie leczenia usuwającego nowotwór.

Po leczeniu

Nawroty miejscowe wymagają rozważenia zabiegu chirurgicznego z uwzględnieniem technik wziernikowania lub powtórnego napromieniania, z ewentualnym wykorzystaniem brachyterapii (napromieniania śródtkankowego). Warunkiem jest małe zaawansowanie i korzystne z technicznego punktu widzenia umiejscowienie nawrotu. Ratująca chirurgia jest także metodą z wyboru w przypadku wzrostu nowotworu w okolicy. Jeśli włączenie wymienionych metod nie jest możliwe, jak również przy odległych przerzutach, leczeniem standardowym jest chemioterapia. W przeciwieństwie do raków płaskonabłonkowych można oczekiwać wyraźnego wydłużenia czasu przeżycia, a przeżycie 2-letnie i dłuższe nie należy do rzadkości.

Rokowanie u chorych na raka części nosowej gardła jest stosunkowo dobre. W przypadku wczesnego zaawansowania przeżycia 5-letnie sięgają 80-90%. Nawet u chorych na raka o znacznym stopniu zaawansowania miejscowego można oczekiwać wieloletnich przeżyć na poziomie 50-70%.

Prewencja

Obecnie nie rekomenduje się zorganizowanych programów wczesnej diagnostyki w kierunku tego nowotworu (prewencja wtórna), niemniej jednak wczesne rozpoznanie nowotworu poprzez zwrócenie uwagi na powiększone węzły chłonne utrzymujące się ponad 2 tygodnie mimo leczenia jest szczególnie ważne.