Nowotwory pęcherzyka żółciowego i przewodów żółciowych zewnątrzwątrobowych (C23-C24)

Na świecie nowotwory pęcherzyka żółciowego rozpoznaje się rocznie u około 150 000 osób, z czego ponad 60% występuje wśród u kobiet. Prawie 60% nowych zachorowań występuje w krajach ekonomicznie słabo rozwiniętych. Nowotwory pęcherzyka żółciowego są jednymi z nielicznych nowotworów, które  występują częściej u kobiet.  Największe zagrożenie tym nowotworem występuje w Ameryce Południowej , Azji Południowo-Wschodniej  i w krajach Europy Środkowo-Wschodniej ,  w tym w Polsce.  Częstość zgonów z powodu nowotworów pęcherzyka żółciowego nie odbiega od liczby zachorowań ze względu na złe rokowanie tego nowotworu.

Zachorowalność

Nowotwory złośliwe pęcherzyka żółciowego stanowią około 0,6% zachorowań u mężczyzn i 1,6% u kobiet (rys. 1).

Rysunek 1. Częstość zachorowań na nowotwory pęcherzyka żółciowego w Polsce w 2010 roku

C23-C24_Rys1_zach

Liczba zachorowań na nowotwory złośliwe pęcherzyka żółciowego wynosiła w 2010 roku ponad 1500, z czego 450 u mężczyzn i ponad 1100 u kobiet (tab. 1).

Tabela 1. Zachorowalność na nowotwory pęcherzyka żółciowego w Polsce w latach 1980-2010

C23-C24_Tab1_zach

Większość zachorowań na nowotwory złośliwe  pęcherzyka żółciowego występuje po 50 roku życia (95% zachorowań u obu płci), przy czym ponad 50% zachorowań przypada po 70 roku życia. Ryzyko zachorowania na nowotwór wzrasta wraz z wiekiem począwszy od piątej dekady życia osiągając szczyt w dziewiątej dekadzie życia u obu płci (rys. 2).

Rysunek 2. Zachorowalność na nowotwory pęcherzyka żółciowego w Polsce w latach 2008-2010 w zależności od wieku

C23-C24_Rys2_zach

Zachorowalność na nowotwory złośliwe pęcherzyka żółciowego w okresie 1980-1994 charakteryzowała się  rosnącą tendencją u obu płci, po czym nastąpił spadek zachorowalności (rys. 3).

Rysunek 3. Trendy zachorowalności na nowotwory pęcherzyka żółciowego w Polsce w latach 1980-2010

C23-C24_Rys3_zach

Zachorowalność na nowotwory złośliwe pęcherzyka żółciowego u osób w średnim wieku w średnim wieku (45-64 lat) po okresie wzrostu do połowy lat 90 ubiegłego wieku  u mężczyzn i stabilizacji u kobiet charakteryzuje się spadkiem. Wśród osób w starszym wieku (po 65 roku życia) po okresie wzrostu do połowy lat 90 XX wieku  od prawie dwóch dekad utrzymuje się spadek zachorowalności (rys. 4). 

Rysunek 4. Trendy zachorowalności na nowotwory pęcherzyka żółciowego w Polsce w latach 1980-2010 w wybranych grupach wieku

C23-C24_Rys4_zach

 

Przeżycia 

Wśród pacjentów, u których zdiagnozowano raka pęcherzyka żółciowego w latach 2000-2002 1-roczne wskaźniki przeżyć wynosiły 30,5% u mężczyzn i 23,4% u kobiet. Wśród mężczyzn  zdiagnozowanych w latach 2003-2005 wskaźnik przeżyć 1-rocznych wynosił 35,1%, wśród kobiet 25,8% (rys. 5).

Rysunek 5. Wskaźniki 1-rocznych przeżyć względnych u chorych na nowotwory pęcherzyka żółciowego w Polsce

C23-C24_Rys5_zach

Przeżycia 5-letnie wśród pacjentów z rakiem pęcherzyka żółciowego w ciągu pierwszej dekady XXI nieznacznie wzrosły: u mężczyzn z 13,1% w latach 2000-2002 do 17,2% w latach 2003-2005; u kobiet z 10,2% w latach 2000-2002 do 12,5% w latach 2003-2005) (rys. 6).

Rysunek 6. Wskaźniki 5-letnich przeżyć względnych u chorych na nowotwory pęcherzyka żółciowego w Polsce

C23-C24_Rys6_zach

Polska na tle Europy

W 2010 roku zachorowalność na raka pęcherzyka żółciowego była w Polsce nieco niższa u mężczyzn i o około ¼ wyższa u kobiet niż średnia obserwowana dla krajów Unii Europejskiej (rys. 7).

Rysunek 7. Porównanie zachorowalności na nowotwory pęcherzyka żółciowego w Polsce i w krajach Unii Europejskiej (27)

C23-C24_Rys7_zach

 

Umieralność

Nowotwory złośliwe pęcherzyka żółciowego stanowią u mężczyzn około 1% zgonów, u kobiet 3,4% zgonów nowotworowych (rys. 1).

Rysunek 1. Częstość zgonów na nowotwory pęcherzyka żółciowego w Polsce w 2010 roku

C23-C24_Rys1_zg

Liczba zgonów z powodu nowotworów złośliwych pęcherzyka żółciowego wynosiła w 2010 roku około 1900 - około 500 zgonów u mężczyzn i 1400 u kobiet (tab. 1).

Tabela 1. Umieralność na nowotwory pęcherzyka żółciowego w Polsce w latach 1970-2010

C23-C24_Tab1_zg

Większość zgonów z powodu nowotworów złośliwych pęcherzyka żółciowego (około 97% zgonów u obu płci) występuje po 50 roku życia, a ponad połowa zgonów po 70 roku życia. Ryzyko zgonu z powodu tego nowotworu wzrasta wraz z wiekiem począwszy  od szóstej dekady życia do około 30/105 u mężczyzn po 80 roku życia i 50/105 u najstarszych kobiet (rys. 2).

Rysunek 2. Umieralność na nowotwory pęcherzyka żółciowego w Polsce w latach 2008-2010 w zależności od wieku

C23-C24_Rys2_zg

Umieralność z powodu raka pęcherzyka żółciowego u obu płci  charakteryzowała się u obu płci utrzymującym się  do połowy lat 90 XX wieku plateau, po czym nastąpił spadek współczynników umieralności u mężczyzn do poziomu 1,7/105, u kobiet do 3,0/105 (rys. 3).

Rysunek 3. Trendy umieralności na nowotwory pęcherzyka żółciowego w Polsce w latach 1970-2010

C23-C24_Rys3_zg

U mężczyzn w średnim wieku umieralność pozostaje na stałym niskim poziomie od ponad czterech dekad (<3/105). U kobiet średnim wieku (45-64 lat) pozostawała na stałym poziomie do końca lat 80 XX wieku, po czym rozpoczęła się tendencja malejąca.  Wśród osób starszych, u  mężczyzn umieralność utrzymuje się na stałym poziomie; u kobiet po trzydziestoletnim okresie stabilizacji trwa spadek umieralności  (rys. 4).

Rysunek 4. Trendy umieralności na nowotwory pęcherzyka żółciowego w Polsce w latach 1970-2010 w wybranych grupach wieku

C23-C24_Rys4_zg

 

Polska na tle Europy

W Polsce w 2010 roku umieralność z powodu raka  pęcherzyka jest wyższa niż średnia dla krajów członkowskich Unii Europejskiej, szczególnie wśród kobiet (rys. 5).

Rysunek 5. Porównanie umieralności na nowotwory pęcherzyka żółciowego w Polsce i w krajach Unii Europejskiej (27)

C23-C24_Rys5_zg