Nowotwory wargi, jamy ustnej i gardła (C00-C14)

Zachorowalność

Nowotwory złośliwe jamy ustnej i wargi  stanowią u mężczyzn około 4% zachorowań, u kobiet 1% zachorowań (rys. 1).

Rysunek 1. Częstość zachorowań na nowotwory jamy ustnej i gardła w Polsce w 2010 roku

C00-C14_Rys1_zach

Liczba zachorowań na nowotwory złośliwe wargi, jamy ustnej i gardła wynosiła w 2010 roku około 3670, z czego 2710 u mężczyzn i 960 u kobiet (tab. 1).

Tabela 1. Zachorowalność na nowotwory jamy ustnej i gardła w Polsce w latach 1900-2010

C00-C14_Tab1_zach

Większość zachorowań na nowotwory złośliwe wargi, jamy ustnej i gardła (89% zachorowań u mężczyzn i 87% zachorowań u kobiet) występuje po 50 roku życia. Ryzyko zachorowania na ten nowotwór wzrasta wraz z wiekiem osiągając szczyt u mężczyzn w siódmej  dekadzie życia (około 50/105), natomiast wśród kobiet począwszy od siódmej dekady życia utrzymuje się na wyrównanym poziomie (12-16/105)(rys. 2).

Rysunek 2. Zachorowalność na nowotwory jamy ustnej i gardła w Polsce w latach 2008-2010 w zależności od wieku

C00-C14_Rys2_zach

Zachorowalność na nowotwory złośliwe wargi, jamy ustnej i gardła mierzona współczynnikiem standaryzowanym wzrastała wśród mężczyzn w początku lat 80. ubiegłego wieku, po czym obserwuje się nieznaczny trend malejący zachorowalności. W populacji kobiet w ciągu ostatnich trzech dekad  standaryzowane współczynniki zachorowalności charakteryzowały się tendencją wzrostową (1,6/105 w 1980 roku wobec 2,8/105 w 2010 roku) (rys. 3).

Rysunek 3. Trendy zachorowalności na nowotwory jamy ustnej i gardła w Polsce w latach 1980-2010

C00-C14_Rys3_zach

Trendy zachorowalności na nowotwory złośliwe wargi, jamy ustnej i gardła wykazują zróżnicowanie w zależności od grupy wiekowej (rys. 4). Wśród mężczyzn w średnim wieku (45-64 lat) po okresie wzrostu zachorowalności (w dekadzie lat 80. XX wieku) nastąpiła stabilizacja zachorowalności na poziomie około 30-33/105. Wśród kobiet w średnim wieku zachorowalność w latach 1980-2010  charakteryzowała się stałą tendencją rosnącą (rys. 4).  U mężczyzn w najstarszej grupie wiekowej (powyżej 65 roku życia) wzrost zachorowalności utrzymywał się do połowy lat 80. XX wieku, po czym nastąpił zwrot i rozpoczęła się tendencja spadkowa. W populacji starszych kobiet w ciągu omawianych trzech dekad nie obserwuje się wyraźnego trendu zachorowalności – współczynniki pozostają na stałym poziomie. 

Rysunek 4. Trendy zachorowalności na nowotwory jamy ustnej i gardła w Polsce w latach 1980-2010
w wybranych grupach wieku

C00-C14_Rys4_zach

 

Przeżycia 

Wśród pacjentów, u których zdiagnozowano nowotwory wargi, jamy ustnej i gardła w latach 2000-2002 1-roczne wskaźniki przeżyć wynosiły 70,1% u mężczyzn i 68,6% u kobiet. Wśród mężczyzn  wskaźnik przeżyć 1-rocznych wzrósł o ponad 2 punkty procentowe  (do 72,4% dla pacjentów zdiagnozowanych w latach 2003-2005). Wśród kobiet roczne przeżycia wzrosły do 70,8% (rys. 5).

Rysunek 5. Wskaźniki 1-rocznych przeżyć względnych u chorych na nowotwory jamy ustnej i gardła w Polsce

C00-C14_Rys5_zach

Przeżycia 5-letnie wśród pacjentów z nowotworami wargi, jamy ustnej i gardła w ciągu pierwszej dekady XXI wzrosły u mężczyzn z 43,3% do 47,6%, natomiast u kobiet z 44,1% do 49,1% (rys. 6). 

Rysunek 6. Wskaźniki 5-letnich przeżyć względnych u chorych na nowotwory jamy ustnej i gardła w Polsce

C00-C14_Rys6_zach

 

Polska na tle Europy

W 2010 roku w Polsce częstość zachorowań na nowotwory wargi, jamy ustnej i gardła była u mężczyzn 1,4 razy wyższa niż średnia dla krajów Unii Europejskiej (dane z 2009 roku), natomiast wśród kobiet ta różnica była mniejsza (około 1,2 razy) (rys. 7). 

Rysunek 7. Porównanie zachorowalności na nowotwory jamy ustnej i gardła w Polsce i w krajach Unii Europejskiej (27)

C00-C14_Rys7_zach

 

Umieralność

Nowotwory złośliwe jamy ustnej i wargi  stanowią u mężczyzn około 3% zgonów, u kobiet 1% zgonów nowotworowych (rys. 1).

Rysunek 1. Częstość zgonów na nowotwory jamy ustnej i gardła w Polsce w 2010 roku

C00-C14_Rys1_zg

Liczba zgonów z powodu nowotworów złośliwych wargi, jamy ustnej i gardła wynosiła w 2010 roku około 2300, z czego ponad 1700 u mężczyzn i około 500 u kobiet (tab. 1).

Tabela 1. Umieralność na nowotwory jamy ustnej i gardła w Polsce w latach 1965-2010

C00-C14_Tab1_zg

Większość zgonów z powodu nowotworów złośliwych wargi, jamy ustnej i gardła (89,5% zgonów u mężczyzn i 92% zachorowań u kobiet) występuje po 50 roku życia. Ryzyko zgonu z powodu tego nowotworu wzrasta wraz z wiekiem osiągając szczyt u mężczyzn w na przełomie siódmej i ósmej  dekady życia (około 30/105), natomiast wśród kobiet ryzyko zgonu gwałtownie wzrasta począwszy od ósmej dekady życia (rys. 2).

Rysunek 2. Umieralność na nowotwory jamy ustnej i gardła w Polsce w latach 2008-2010 w zależności od wieku

C00-C14_Rys2_zg

Umieralność z powodu nowotworów złośliwych wargi, jamy ustnej i gardła wzrastała wśród mężczyzn od połowy lat 60. do połowy lat 90. ubiegłego wieku, po czym obserwuje się stabilizację umieralności na poziomie około 6/105. W populacji kobiet w całym okresie współczynniki umieralności pozostawały na stałym, niskim poziomie (około 1/105)  (rys. 3).

Rysunek 3. Trendy umieralności na nowotwory jamy ustnej i gardła w Polsce w latach 1965-2010

C00-C14_Rys3_zg

Trendy umieralności z powodu  nowotworów wargi, jamy ustnej i gardła wykazują zróżnicowanie grup wiekowych w zależności od płci (rys. 4).

Rysunek 4. Trendy umieralności na nowotwory jamy ustnej i gardła w Polsce w latach 1965-2010
w wybranych grupach wieku

C00-C14_Rys4_zg

Wśród mężczyzn w średnim wieku (45-64 lat) po okresie wzrostu umieralności (od połowy lat 60. do początku lat 90. XX wieku) nastąpiła stabilizacja zachorowalności na poziomie około 20/105. W latach 1965-2010 wśród kobiet w średnim wieku umieralność charakteryzowała się stałą tendencją rosnącą. U mężczyzn w najstarszej grupie wiekowej (powyżej 65 roku życia) wzrost umieralności utrzymywał się do połowy lat 80. XX wieku, po czym nastąpiła stabilizacja wartości współczynników. W populacji starszych kobiet w ciągu omawianego okresu nie obserwuje się wyraźnego trendu umieralności – współczynniki pozostają na stałym poziomie. 

 

Polska na tle Europy

Częstość zgonów z powodu nowotworów wargi, jamy ustnej i gardła jest w Polsce znacznie wyższa niż przeciętna dla krajów Unii Europejskiej. W Polsce w 2010 roku umieralność z powodu nowotworów wargi, jamy ustnej i gardła  wśród mężczyzn była 2,7 razy wyższa niż średnia dla krajów Unii Europejskiej (dane z 2009 roku), wśród kobiet 1,7 razy (rys. 5). 

Rysunek 5. Porównanie umieralności na nowotwory jamy ustnej i gardła w Polsce i w krajach Unii Europejskiej (27)

C00-C14_Rys5_zg