Nowotwory wątroby i przewodów żółciowych wewnątrzwątrobowych (C22)

Nowotwory wątroby stanowią około 7% zachorowań na świecie, przy czym około 80% nowych przypadków występuje w krajach ekonomicznie słabo rozwiniętych. Nowotwory wątroby występują około 3 razy częściej u mężczyzn niż u kobiet.  Co roku diagnozuje się około 750 000 zachorowań. Zachorowalność jest szczególnie wysoka we wschodniej  i południowo-wschodniej Azji Wschodniej (40-50/105). Niższą zachorowalność notuje się w krajach rozwiniętych z wyjątkiem Europy Południowej (Francja, Hiszpania, Włochy, Grecja, Rumunia).  Częstość zgonów z powodu nowotworów wątroby jest podobna do zachorowalności ze względu na złe rokowanie tego nowotworu.

Zachorowalność

Nowotwory złośliwe wątroby stanowią u mężczyzn około 1,2% zachorowań, u kobiet 0,8% zachorowań (rys. 1).

Rysunek 1. Częstość zachorowań na nowotwory wątroby w Polsce w 2010 roku

C22_Rys1_zach

 Liczba zachorowań na nowotwory złośliwe wątroby wynosiła w 2010 roku ponad 1400, z czego ponad 800 u mężczyzn i prawie 600 u kobiet (tab. 1).

Tabela 1. Zachorowalność na nowotwory wątroby w Polsce w latach 1990-2010

C22_Tab1_zach

Większość zachorowań na nowotwory złośliwe  wątroby występuje po 55 roku życia (82% zachorowań u mężczyzn i 88% zachorowań u kobiet). Ryzyko zachorowania na nowotwór wzrasta wraz z wiekiem osiągając szczyt w dziewiątej dekadzie życia u obu płci (> 25/105 u mężczyzn i około 17/105 u kobiet). Nowotwory wątroby występują również we wczesnym dzieciństwie (około 10 zachorowań rocznie u obu płci przed ukończeniem 5 lat (rys. 2).

Rysunek 2. Zachorowalność na nowotwory wątroby w Polsce w latach 2008-2010 w zależności od wieku

C22_Rys2_zach

Zachorowalność na nowotwory złośliwe wątroby charakteryzuje się w okresie 1990-2010 malejącą tendencją u obu płci (rys. 3).

Rysunek 3. Trendy zachorowalności na nowotwory wątroby w Polsce w latach 1990-2010

C22_Rys3_zach

Zachorowalność na nowotwory złośliwe wątroby u osób w średnim wieku w średnim wieku (45-64 lat) po okresie spadku od kilku lat utrzymuje się na stałym poziomie: u mężczyzn ponad 6/105, u kobiet około 3/105. Wśród osób w starszym wieku (po 65 roku życia) od dwóch dekad utrzymuje się spadek zachorowalności (rys. 4). 

Rysunek 4. Trendy zachorowalności na nowotwory wątroby w Polsce w latach 1990-2010 w wybranych grupach wieku

C22_Rys4_zach

Przeżycia 

Wśród pacjentów (w wieku 15-99 lat), u których zdiagnozowano nowotwory wątroby w latach 2000-2002 1-roczne wskaźniki przeżyć wynosiły 23,8% u mężczyzn i 23,3% u kobiet. Wśród mężczyzn  zdiagnozowanych w latach 2003-2005 wskaźnik przeżyć 1-rocznych wynosił 23,2%, wśród kobiet 25,5% (rys. 5).

Rysunek 5. Wskaźniki 1-rocznych przeżyć względnych u chorych na nowotwory wątroby w Polsce

C22_Rys5_zach

Przeżycia 5-letnie wśród pacjentów z nowotworami wątroby w ciągu pierwszej dekady XXI uległy nieznacznej poprawie: u mężczyzn z 7,9% do 8,8%, natomiast u kobiet z 11,0% do 13,2% (rys. 6).

Rysunek 6. Wskaźniki 5-letnich przeżyć względnych u chorych na nowotwory wątroby w Polsce

C22_Rys6_zach

Polska na tle Europy

W 2010 roku zachorowalność na raka wątroby była w Polsce około 2-krotnie niższa niż średnia obserwowana dla krajów Unii Europejskiej (rys. 7). 

Rysunek 7. Porównanie zachorowalności na nowotwory wątroby w Polsce i w krajach Unii Europejskiej (27)

C22_Rys7_zach

Umieralność

Nowotwory złośliwe wątroby stanowią u mężczyzn około 2% zgonów, u kobiet 2,3% zgonów nowotworowych (rys. 1).

Rysunek 1. Częstość zgonów na nowotwory wątroby w Polsce w 2010 roku

C22_Rys1_zg

Liczba zgonów z powodu nowotworów złośliwych wątroby wynosiła w 2010 roku ponad 2000, po około 1000 zgonów u każdej z płci (tab. 1).

Tabela 1. Umieralność na nowotwory wątroby w Polsce w latach 1980-2010

C22_Tab1_zg

Większość zgonów z powodu nowotworów złośliwych wątroby (84% zgonów u mężczyzn i 92% zgonów u kobiet) występuje po 50 roku życia. Ryzyko zgonu z powodu tego nowotworu wzrasta wraz z wiekiem począwszy  od piątej dekady życia do około 45/105 u mężczyzn po 80 roku życia i 35/105 u najstarszych kobiet (rys. 2).

Rysunek 2. Umieralność na nowotwory wątroby w Polsce w latach 2008-2010 w zależności od wieku

C22_Rys2_zg

Umieralność z powodu raka wątroby charakteryzowała się w ostatnich czterech dekadach systematycznym spadkiem, jednak ostatnie kilka lat przyniosło zahamowanie spadku i stabilizację umieralności na poziomie około 4/105 u mężczyzn i 2/105 u kobiet (rys. 3).

Rysunek 3. Trendy umieralności na nowotwory wątroby w Polsce w latach 1980-2010

C22_Rys3_zg

U mężczyzn średnim wieku (45-64 lat) umieralność utrzymywała się do początku lat 80. XX wieku na stałym poziomie, po czym nastąpił spadek wartości współczynników i ponowna stabilizacja umieralności w ostatnim dziesięcioleciu. Wśród kobiet w średnim wieku utrzymywała się w latach 1965-2010 tendencja spadkowa umieralności. Wśród osób starszych, zarówno mężczyzn jak i kobiet po 65 roku życia mężczyzn utrzymuje się długoletnia tendencja malejąca umieralności  (rys. 4).

Rysunek 4. Trendy umieralności na nowotwory wątroby w Polsce                     w latach 1980-2010 w wybranych grupach wieku

C22_Rys4_zg

Polska na tle Europy

W Polsce w 2010 roku umieralność z powodu nowotworów wątroby była niższa niższa niż średnia dla krajów Unii Europejskiej (dane z 2009 roku) u obu płci: mężczyźni  3,7/10 wobec 6,6/105; 2,3/105 wobec 2,1/105. (rys. 5)

Rysunek 5. Porównanie umieralności na nowotwory wątroby w Polsce i w krajach Unii Europejskiej (27)

C22_Rys5_zg