Nowotwory złośliwe gruczołu krokowego (C61)

Zachorowalność

Nowotwory gruczołu krokowego są drugą co do częstości przyczyną choroby nowotworowej u mężczyzn stanowiąc ponad 13% zachorowań (rys. 1).

Rysunek 1. Częstość zachorowań na nowotwory gruczołu krokowego w Polsce w 2013 roku

2013_C61_Rys1_zach

 Liczba zachorowań na te nowotwory dynamicznie wzrastała w ostatnich trzech dekadach osiągając w 2010 roku ponad 9000 przypadków. W ciągu trzech dekad liczba zachorowań wzrosła około 5-krotnie (tab. 1).

Tabela 1. Zachorowalność na nowotwory gruczołu krokowego w Polsce w latach 1980-2013

2013_C61_Tab1_zach

 Większość zachorowań na nowotwory złośliwe  gruczołu krokowego przypada w siódmej i ósmej dekadzie życia (87% zachorowań występuje po 60 roku życia, ponad 50% zachorowań przypada po 70 roku życia). Ryzyko zachorowania wzrasta gwałtownie od szóstej dekady życia osiągając maksimum po 75 roku życia (około 350/105)  (rys. 2).

Rysunek 2. Zachorowalność na nowotwory gruczołu krokowego w Polsce w latach 2011-2013 w zależności od wieku

2013_C61_Rys2_zach

 Zachorowalność na nowotwory złośliwe gruczołu krokowego u mężczyzn zwiększała się gwałtownie w ciągu ostatnich trzech dekad, przy czym w połowie lat 90 XX wieku tempo wzrostu wyraźnie zwiększyło się ( rys. 3).

Rysunek 3. Trendy zachorowalności na nowotwory gruczołu krokowego w Polsce w latach 1980-2013

2013_C61_Rys3_zach

 Trendy zachorowalności na nowotwory złośliwe gruczołu krokowego w grupach wiekowych wykazują prawidłowości obserwowane w populacji generalnej: zarówno w średnim wieku mężczyzn, jak i u starszych przyspieszenie tempa wzrostu nastąpiło w połowie lat 90 XX wieku - w obu grupach wiekowych zachorowalność wzrosła w tym czasie 2-krotnie  (rys. 4).

Rysunek 4. Trendy zachorowalności na nowotwory gruczołu krokowego w Polsce w latach 1980-2013 w wybranych grupach wieku

2013_C61_Rys4_zach

 

Przeżycia 

Wśród pacjentów, u których zdiagnozowano raka stercza w latach 2000-2002 1-roczne wskaźniki przeżyć wynosiły 84,1%; w kolejnym okresie  (diagnoza w latach 2003-2005) wskaźnik ten uległ poprawie do 87,8% (rys. 5).

Rysunek 5. Wskaźniki 1-rocznych i 5-letnich przeżyć względnych u chorych na nowotwory gruczołu krokowego w Polsce

C61_Rys5_zach

Przeżycia 5-letnie wśród pacjentów z nowotworami gruczołu krokowego w ciągu pierwszej dekady XXI znacząco poprawiły się:   z 65,2% do 76,4%  (rys. 5).

Polska na tle Europy

Zachorowalność  na nowotwory gruczołu krokowego w Polsce jest niższa o około 45% niż przeciętna dla krajów Unii Europejskiej - w 2010 roku współczynnik umieralności wynosił 32,3/105, natomiast średnia dla krajów Unii Europejskiej (dane z 2009 roku) – 69,5/105 (rys. 6). 

Rysunek 6. Porównanie zachorowalności na nowotwory gruczołu krokowego w Polsce i w krajach Unii Europejskiej (27)

2013_C61_Rys6_zach

 

Umieralność

Nowotwory złośliwe gruczołu krokowego powodują u mężczyzn około 8% zgonów (rys. 1).

Rysunek 1. Częstość zgonów na nowotwory gruczołu krokowego w Polsce w 2013 roku

2013_C61_Rys1_zg

 Liczba zgonów z powodu nowotworów złośliwych gruczołu krokowego wynosiła w 2010 roku prawie 4000 (tab. 1).

Tabela 1. Umieralność na nowotwory gruczołu krokowego w Polsce w latach 1965-2013

2013_C61_Tab1_zg

 Większość zgonów z powodu nowotworów złośliwych gruczołu krokowego występuje po 75  roku życia (60%), przy czym ponad 90% zgonów odnotowano po 60  roku życia. Najwięcej zgonów u mężczyzn notuje się w na przełomie ósmej i dziewiątej dekady życia. Ryzyko zgonu z powodu tego nowotworu wzrasta wraz z wiekiem począwszy  od siódmej dekady życia (rys. 2).

Rysunek 2. Umieralność na nowotwory gruczołu krokowego w Polsce w latach 2011-2013 w zależności od wieku

2013_C61_Rys2_zg

 Wzrost umieralności utrzymywał się do początku lat 90. XX wieku, po czym nastąpiło przyspieszenie wzrostu  do początku XXI wieku. Ostatnia dekada przyniosła stabilizację umieralności na poziomie około 13/105  (rys. 3).

Rysunek 3. Trendy umieralności na nowotwory gruczołu krokowego w Polsce w latach 1965-2013

2013_C61_Rys3_zg

 U mężczyzn umieralność z powodu  raka gruczołu krokowego w najstarszej grupie wiekowej wzrastała od połowy lat 60 do początku lat 90 ubiegłego wieku (90/105 w 1965 roku wobec 118/105 w 1991 roku), po czym nastąpiło przyspieszenie tempa wzrostu umieralności  do początku XXI wieku (prawie 170/105). W pierwszej dekadzie XXI wieku umieralność ustabilizowała się na stałym poziomie (około 160/105). Wśród mężczyzn w średnim wieku (45-64 lat) umieralność nieznacznie wzrastała do początku XXI wieku, po czym nastąpiła stabilizacja na poziomie około 10/105 (rys. 4).

Rysunek 4. Trendy umieralności na nowotwory gruczołu krokowego w Polsce w latach 1965-2013 w wybranych grupach wieku

2013_C61_Rys4_zg

 

Polska na tle Europy

Umieralność z powodu nowotworów gruczołu krokowego w Polsce jest nico wyższa niż przeciętna dla krajów Unii Europejskiej - w 2010 roku współczynnik umieralności wynosił 12,4.105, natomiast średnia dla krajów Unii Europejskiej (dane z 2009 roku) – 12,1/105. (rys. 5). 

Rysunek 5. Porównanie umieralności na nowotwory gruczołu krokowego w Polsce i w krajach Unii Europejskiej (27)

2013_C61_Rys5_zg