Nowotwory złośliwe żołądka (C16)

Na świecie rak żołądka mimo trwającego wiele dekad spadku zachorowalności i umieralności nadal pozostaje czwartym najczęstszym nowotworem i drugą przyczyną zgonów nowotworowych. Różnice w częstości występowania raka żołądka między populacjami są około 10-krotne. Zachorowalność jest szczególnie wysoka we wschodniej części Azji (ponad 40/105), Europie Wschodniej (około 25/105) oraz w Ameryce Środkowej (30/105) i Południowej (20/105).

Nowotwory złośliwe żołądka do początku lat 70. były najczęstszym nowotworem u mężczyzn w Polsce.  Malejący trend sprawił, że w końcu pierwszej dekady XXI wieku stały się czwartą co do częstości nowotworową przyczyną zgonu u mężczyzn. W populacji kobiet również notuje się systematyczny spadek zagrożenia – do połowy lat 70. nowotwory żołądka charakteryzowały się najwyższą umieralnością (po czym zostały wyprzedzone przez raka piersi).

Zachorowalność

Udział raka żołądka w zachorowaniach na nowotwory w Polsce zmniejszył się w ciągu ostatnich 4 dekad niemal 3-krotnie. Obecnie nowotwory złośliwe żołądka stanowią u mężczyzn około 5% zachorowań, u kobiet 3% zachorowań (rys. 1).

Rysunek 1. Częstość zachorowań na nowotwory żołądka w Polsce w 2010 roku

C16_Rys1_zach

Liczba zachorowań na nowotwory złośliwe żołądka wynosiła w 2010 roku około 3400 u mężczyzn i około 1900 u kobiet (tab. 1).

Tabela 1. Zachorowalność na nowotwory żołądka w Polsce w latach 1980-2010

C16_Tab1_zach

Większość zachorowań na nowotwory złośliwe  żołądka występuje po 50 roku życia (93% zachorowań u mężczyzn i 91% zachorowań u kobiet), przy czym około 3/4 zachorowań u obu płci przypada na populację osób starszych (po 65 roku życia) (rys. 2).  Ryzyko zachorowania raka żołądka wzrasta z wiekiem, przy czym u mężczyzn jest około 2-3 razy wyższe niż u kobiet. U mężczyzn częstość zachorowań osiąga szczyt w dziewiątej dekadzie życia (około 125/105).  Wśród kobiet szóstej ryzyko zachorowania najwyższe  wartości osiąga w ósmej -  dziewiątej dekadzie życia (40-50/105 ) (rys. 2).

Rysunek 2. Zachorowalność na nowotwory żołądka w Polsce w latach 2008-2010 w zależności od wieku

C16_Rys2_zach

Zachorowalność na nowotwory złośliwe żołądka mierzona współczynnikiem standaryzowanym zmniejsza się systematycznie i w ciągu ostatnich trzech dekad zmniejszyła   się dwukrotnie (u mężczyzn 26/105 w 1980 roku wobec 12/105 w 2010 roku; u kobiet odpowiednio 10/105 wobec 5/105  - rys. 3).

Rysunek 3. Trendy zachorowalności na nowotwory żołądka w Polsce w latach 1980-2010

C16_Rys3_zach

Trendy zachorowalności na nowotwory złośliwe żołądka w zależności od grupy wiekowej wykazują prawidłowości obserwowane w populacji generalnej  -  u obu płci, zarówno u osób w średnim wieku jak i u osób starszych częstość zachorowań zmniejszyła się ponad dwukrotnie (rys. 4).

Rysunek 4. Trendy zachorowalności na nowotwory żołądka w Polsce w latach 1980-2010 w wybranych grupach wieku

C16_Rys4_zach

Przeżycia 

Wśród pacjentów, u których zdiagnozowano nowotwory żołądka w latach 2000-2002 1-roczne wskaźniki przeżyć wynosiły 35,2% u mężczyzn i 38,7% u kobiet. W latach 2003-2005 wskaźnik przeżyć 1-rocznych uległ nieznacznej poprawie: wśród mężczyzn do 36,8%, wśród kobiet do 39,0% (rys. 5) zdiagnozowanych.

Rysunek 5. Wskaźniki 1-rocznych przeżyć względnych u chorych na nowotwory żołądka w Polsce

C16_Rys5_zach

Przeżycia 5-letnie wśród pacjentów z nowotworami żołądka w ciągu pierwszej dekady XXI nieznacznie wzrosły: u mężczyzn z 14,6% do 16,4%, natomiast u kobiet z 18,2% do 19,8% (rys. 6).

Rysunek 6. Wskaźniki 5-letnich przeżyć względnych u chorych na nowotwory żołądka w Polsce

C16_Rys6_zach

Polska na tle Europy

W 2010 roku w Polsce częstość zachorowań na nowotwory żołądka była u wyższa niż średnia dla krajów Unii Europejskiej (dane z 2009 roku) w przypadku populacji mężczyzn, natomiast wśród kobiet w Polsce zachorowania na nowotwory żołądka rzadsze (rys. 7). 

Rysunek 7. Porównanie zachorowalności na nowotwory żołądka w Polsce i w krajach Unii Europejskiej (27)

C16_Rys7_zach

Umieralność

Nowotwory złośliwe żołądka stanowią u mężczyzn około 7% zgonów, u kobiet 5% zgonów nowotworowych (rys. 1).

Rysunek 1. Częstość zgonów na nowotwory żołądka w Polsce w 2010 roku

C16_Rys1_zg

Liczba zgonów z powodu nowotworów złośliwych żołądka wynosiła w 2010 roku ponad 5300, z czego prawie 3500 u mężczyzn i około 1900 u kobiet (tab. 1).

Tabela 1. Umieralność na nowotwory żołądka w Polsce w latach 1965-2010

C16_Tab1_zg

Większość zgonów z powodu nowotworów złośliwych żołądka występuje po 50 roku życia (zaledwie 6% zgonów odnotowano w młodszym wieku). Najwięcej zgonów u mężczyzn notuje się w 8. dekadzie życia, u kobiet na przełomie 8 i 9 dekady. Ryzyko zgonu z powodu tego nowotworu wzrasta wraz z wiekiem począwszy  od szóstej dekady życia i najwyższe wartości osiąga po 80 roku życia (około 165/105 u mężczyzn i około70/105) (rys. 2).

Rysunek 2. Umieralność na nowotwory żołądka w Polsce w latach 2008-2010 w zależności od wieku

C16_rys2_zg

W całej polskiej populacji trwa długotrwały spadek  umieralności z powodu nowotworów złośliwych żołądka: w ciągu ostatnich trzech dekad umieralność wśród mężczyzn zmniejszyła się prawie 4-krotnie, u kobiet 5-krotnie (rys. 3).

Rysunek 3. Trendy umieralności na nowotwory żołądka w Polsce w latach 1965-2010

C16_Rys3_zg

Umieralność z powodu  nowotworów żołądka w grupach wiekowych u obu płci wykazuje podobne tendencje jak w całej populacji: już piątą dekadę trwa spadek częstości zgonów z powodu tego schorzenia (rys. 4).

Rysunek 4. Trendy umieralności na nowotwory żołądka w Polsce w latach 1965-2010 w wybranych grupach wieku

C16_Rys4_zg

Polska na tle Europy

Częstość zgonów z powodu nowotworów żołądka w Polsce jest wyższa niż przeciętna dla krajów Unii Europejskiej. W Polsce w 2010 roku umieralność z powodu nowotworów żołądka wśród mężczyzn była o około 25% wyższa niż średnia dla krajów Unii Europejskiej (dane z 2009 roku), wśród kobiet o około 10% (rys. 5). 

Rysunek 5. Porównanie umieralności na nowotwory żołądka w Polsce i w krajach Unii Europejskiej (27)

C16_Rys5_zg