Kanał kręgowy

Definicja

Procesy rozrostowe pierwotne i wtórne kręgosłupa i kanału kręgowego mogą prowadzić do uszkodzenia struktury nośnej kręgosłupa i uszkodzenia struktur kanału kręgowego, w tym rdzenia kręgowego i korzeni rdzeniowych.

Nowotwory kanału kręgowego, należące do grupy nowotworów układu nerwowego, stanowią specyficzną grupę procesów onkologicznych, w której lokalizacja i charakter rozrostu ma kluczowe znaczenie dla objawów klinicznych i rokowania. Leczenie chirurgiczne guzów układu nerwowego, w przeciwieństwie do innych procesów onkologicznych, zwykle nie może być przeprowadzone zgodnie z zasadą czystości onkologicznej, tzn. usunięciem procesu rozrostowego wraz z marginesem otaczających tkanek; nie pozwala na to bardzo specyficzny charakter tkanki nerwowej mózgu. Pierwotne guzy układu nerwowego rzadko są źródłem przerzutów, a guzy przerzutowe do mózgu stanowią ponad 10% guzów wewnątrzczaszkowych.

 

Czynniki ryzyka

Promieniowanie jonizujące o niskich dawkach zwiększa ryzyko wystąpienia guzów kanału kręgowego.

Objawy, wczesne wykrycie

Objawy neurologiczne wywołane guzami kanału kręgowego uzależnione są od ich lokalizacji oraz charakteru wzrostu guza. Bardzo duże zdolności kompensacyjne rdzenia kręgowego powodują, że początkowe objawy, np. zaburzenia czucia, są zwykle przez chorych bagatelizowane. Najczęstszym objawem będącym powodem prowadzenia diagnostyki są niedowłady i ból. Dynamika narastania objawów klinicznych zwykle podyktowana jest charakterem wzrostu procesu nowotworowego. Pewne rodzaje guzów mogą być związane z obecnością nieprawidłowego owłosienia na grzbiecie w linii środkowej lub z obecnością przetoki skórnej w okolicy kręgosłupa.

Stadia zaawansowania

Podobnie jak guzy śródczaszkowe, nowotwory kanału kręgowego w zależności od charakteru histologicznego zostały podzielone na stopnie złośliwości od I do IV.

Typy morfologiczne

Nowotwory rozrastające się w kanale kręgowym można podzielić na guzy położone wewnątrzkanałowo, zewnątrzoponowo oraz wewnątrzkanałowo, wewnątrzoponowo. Guzy położone wewnątrzoponowo można  z kolei podzielić  na guzy wewnątrzrdzeniowe i zewnątrzrdzeniowe.

Diagnostyka

Powszechnie dostępną metodą z wyboru diagnostyki guzów kanału kręgowego pozostaje MRI z kontrastem. Przy braku możliwości wykonania MRI alternatywnie pozostaje CT. Mielografia (radiologiczne uwidocznienie rdzenia kręgowego) jest obecnie stosowana jedynie okazjonalnie.

Leczenie

Rozwój neuroradiologii i neurofizjologii oraz udoskonalenie o techniki mikrochirurgiczne spowodowało, że w ostatnich latach wzrosła skuteczność i bezpieczeństwo leczenia guzów kanału kręgowego. Zastosowanie nowoczesnych technik stabilizacji kręgosłupa pozwoliło na bardziej powszechne wykorzystanie dostępu 360 stopni do kręgosłupa z równoczesnym znacznym skróceniem czasu operacyjnego i możliwością wcześniejszego rozpoczęcia fizjoterapii i leczenia onkologicznego. Chemioterapia i radioterapia znajdują głównie zastosowanie w leczeniu guzów złośliwych kręgosłupa oraz guzów śródrdzeniowych.

Po leczeniu (jakość życia, grupy wsparcia)

Nowotwory kanału kręgowego mogą prowadzić do wystąpienia niedowładów, zaburzeń czucia, a nawet zaburzeń oddychania. Charakter histologiczny guza oraz zakres resekcji decyduje zwykle o rokowaniu.

Prewencja

Nie ma znanych metod mogących uchronić przed wystąpieniem nowotworów kanału kręgowego, poza unikaniem znanych czynników indukujących powstanie nowotworu oraz rozpoczęcia leczenia we wczesnej fazie procesu rozrostowego. [3,6]