Informacje o danych i słownik pojęć

Przypadki zachorowań na nowotwory złośliwe w Polsce są gromadzone na podstawie kart zgłoszenia nowotworów złośliwych (druk MZ/N-1a) na mocy Rozporządzenia ministra zdrowia z dnia 14 czerwca 2018 r. w sprawie Krajowego Rejestru Nowotworów (Dz. U. 2018 poz. 1197).

Ocena umieralności na nowotwory złośliwe w Polsce została opracowana na podstawie danych pochodzących z aktów zgonów gromadzonych przez Główny Urząd Statystyczny. Prezentowane dane są gromadzone zgodnie z 10 Rewizją Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych.

Definicje i metody

Współczynnik surowy – liczba zdarzeń (zachorowań lub zgonów) przeliczona na 100 tys. osób w badanej populacji

Cząstkowy współczynnik zachorowalności (umieralności) – liczba zdarzeń (zachorowań lub zgonów) w określonej grupie wieku wyrażona na 100 tys. przedstawicieli populacji w danej grupie wieku.

Standaryzowany wg wieku współczynnik zachorowalności (umieralności) – określa, ile zachorowań (zgonów) wystąpiłoby w badanej populacji, gdyby struktura wieku tej populacji była taka sama jak struktura wieku populacji przyjętej za standard.  Prezentowane dane odnoszą się do dwóch populacji standardowych: standardowej populacji świata (ASW – Age Standardized World) i  standardowej populacji Europy (ASE – European Standard Population 2013) 

Ryzyko zachorowania (zgonu) – przybliżone prawdopodobieństwo zachorowania (zgonu) na daną chorobę w określonym przedziale wieku, jeżeli nie zachoruje się na inną chorobę (odpowiednio: jeżeli nie nastąpi zgon z innych przyczyn) Więcej informacji ».

Prognozy zachorowań (zgonów)
Bazą do sporządzenia projekcji zachorowań i zgonów były dane dotyczące zachorowań i zgonów na nowotwory złośliwe w Polsce oraz prognoza populacji Polski. Prognoza została oparta na danych z lat 1999-2019, horyzont prognozy wyniósł 5 lat. Prognozę liczby zachorowań i zgonów oraz współczynników na rok 2024 oparto na metodzie zaproponowanej przez Dyba. Obliczenia zostały przeprowadzone przy użyciu pakietu „Stata makros for short-term prediction”. Do prognozy zachorowań/zgonów dla umiejscowień o malejącym trendzie i niewielkiej liczbie przypadków wykorzystano model PREDAMAAP, a do pozostałych PREDAAAP.

Chorobowość punktowa (point prevalence): liczba (odsetek) osób w populacji, które wykazują daną cechę chorobową w konkretnym punkcie czasowym (np. w dniu oceny zjawiska); uwzględnia tylko osoby aktualnie chore w wybranym punkcie  (nie uwzględnia ozdrowieńców). Rzadko stosowana do oceny chorób przewlekłych, raczej wykorzystywana do oceny chorób zakaźnych (np. grypa, Covid-19). W bazach rejestrów nowotworowych jest de facto utożsamiana z chorobowością całkowitą, ponieważ status pacjenta onkologicznego jest zazwyczaj dożywotni.

Chorobowość 5-letnia (5-year prevalence): liczba (odsetek) osób żyjących w danym punkcie czasowym, u których w ciągu ostatnich 5 lat przed datą oceny zdiagnozowano daną chorobę. Jest to kluczowy wskaźnik dla systemów ochrony zdrowia (szczególnie w onkologii), definiujący grupę pacjentów wymagających intensywnego leczenia, stałej opieki lub monitorowania po leczeniu.

Chorobowość całkowita (total/lifetime prevalence): liczba (odsetek) osób w populacji, które kiedykolwiek w swoim życiu chorowały na daną chorobę (aż do daty oceny), niezależnie od tego, czy w chwili oceny są zdrowe, czy nadal chore.

W przypadku dobrze i odpowiednio długo funkcjonujących rejestrów nowotworów do oceny chorobowości stosuje się metodę aktuarialną. W przypadku braku takich rejestrów powszechnie korzysta się z modeli matematycznych przybliżających tę wartość.

 

Akty prawne regulujące działalność Krajowego Rejestru Nowotworów:

• Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie Krajowego Rejestru Nowotworów
• Ustawa o systemie informacji w ochronie zdrowia
• Ustawa o statystyce publicznej
• Rozporządzenie w sprawie badań statystyki publicznej
• Ustawa o ochronie danych osobowych
• Informacja o przetwarzaniu danych osobowych w KRN
• Karta zgłoszenia nowotworu złośliwego (MZ/N-1a)