Mózg

Definicja

Nowotwory mózgu stanowią specyficzną grupę procesów onkologicznych, w której lokalizacja i charakter rozrostu ma kluczowe znaczenie dla objawów klinicznych i rokowania. Leczenie chirurgiczne guzów układu nerwowego, w przeciwieństwie do innych procesów onkologicznych, zwykle nie może być przeprowadzone zgodnie z zasadą czystości onkologicznej, tzn. usunięciem procesu rozrostowego wraz z marginesem otaczających tkanek; nie pozwala na to bardzo specyficzny charakter tkanki nerwowej mózgu. Pierwotne guzy układu nerwowego rzadko są źródłem przerzutów, a guzy przerzutowe do mózgu stanowią ponad 10% guzów wewnątrzczaszkowych.

Glejak to nowotwór pierwotny mózgu wywodzący się z komórek glejowych, stanowiących zrąb dla komórek nerwowych mózgu.

mózg

Czynniki ryzyka

Glejaki stanowią 40-67% pierwotnych guzów mózgu i występują częściej u mężczyzn niż u kobiet (1,7/1,1). Promieniowanie jonizujące o niskich dawkach zwiększa ryzyko wystąpienia guzów glejowych mózgu.

Objawy, wczesne wykrycie

Brak objawów.

W 1972 roku Percy stwierdził, że ponad 35% nowotworów pierwotnych mózgu było rozpoznawanych dopiero podczas autopsji, a jedynie 65% było przyczyną wystąpienia objawów neurologicznych. Wprowadzenie w latach 80. ubiegłego wieku nowoczesnych technik neuroobrazowania pozwoliło zwiększyć liczbę rozpoznawanych nowotworów mózgu o 35%.

Stadia zaawansowania

Nowotwory glejowe zostały podzielone na cztery stopnie złośliwości, w których stopień pierwszy stanowi proces najłagodniejszy, a czwarty opisuje glejaki najbardziej złośliwe, niestety najczęściej rozpoznawane. Średni wiek zachorowania to 53 lata, a średni oczekiwany czas przeżycia to 4 miesiące.

Typy morfologiczne

Nowotwory glejowe mózgu można podzielić na trzy główne typy zależne od budowy histologicznej.

Diagnostyka

Podstawowa diagnostyka procesów rozrostowych sprowadza się do badań neuroobrazowych, gdzie narzędziem z wyboru pozostaje MRI lub CT z kontrastem. Do identyfikacji histologicznej zmiany rozrostowej niezbędne jest pobranie materiału podczas resekcji guza lub podczas biopsji.

Leczenie

Leczeniem z wyboru łagodnych glejaków pozostaje leczenie chirurgiczne, a w wybranych typach histologicznych radykalne usunięcie guza może być równoznaczne z wyleczeniem. Leczenie chirurgiczne złośliwych glejaków ma na celu: uzyskanie materiału do badania histopatologicznego, redukcję efektu masy, czyli ucisku guza na tkankę mózgową, oraz zmniejszenie masy guza. Leczenie glejaków o wyższym stopniu złośliwości powinno być kontynuowane z wykorzystaniem radioterapii lub radiochemioterapii (szczególnie w guzach o IV stopniu złośliwości).

Po leczeniu (jakość życia, grupy wsparcia)

Jakość życia pacjentów leczonych z powodu glejaków mózgu jest uwarunkowana ich stanem neurologicznym, który z kolej jest uwarunkowany lokalizacją guza oraz jego charakterem.

Pacjenci z rozpoznanymi glejakami wraz ze swoimi rodzinami są nadzwyczaj aktywni i organizują się w grupach wsparcia działających zarówno na terenie województwa mazowieckiego, jak i w całej Polsce.

Prewencja

Nie ma znanych metod mogących uchronić przed wystąpieniem nowotworów mózgu, poza unikaniem znanych czynników indukujących powstanie nowotworu oraz rozpoczęcia leczenia we wczesnej fazie procesu rozrostowego. [3,4,6]