Oczodół i układ wzrokowy

Definicja

Nowotwory oczodołu poprzez naciek lub ucisk mogą mieć wpływ na funkcję narządu wzroku. Nowotwory układu wzrokowego mogą prowadzić do zaburzeń widzenia.

Nowotwory oczodołu i układu wzrokowego należą do grupy nowotworów układu nerwowego, które to stanowią specyficzną grupę procesów onkologicznych, w której lokalizacja i charakter rozrostu ma kluczowe znaczenie dla objawów klinicznych i rokowania. Leczenie chirurgiczne guzów układu nerwowego, w przeciwieństwie do innych procesów onkologicznych, zwykle nie może być przeprowadzone zgodnie z zasadą czystości onkologicznej, tzn. usunięciem procesu rozrostowego wraz z marginesem otaczających tkanek; nie pozwala na to bardzo specyficzny charakter tkanki nerwowej mózgu. Pierwotne guzy układu nerwowego rzadko są źródłem przerzutów.

Czynniki ryzyka

Promieniowanie jonizujące może mieć wpływ na wzrost ryzyka wystąpienia niektórych nowotworów układu wzrokowego.

Objawy, wczesne wykrycie

Pierwsze objawy uszkodzenia dróg wzrokowych to zaburzenia widzenia, w tym podwójne widzenie, osłabienia ostrości wzroku, ubytki pola widzenia i ślepota. Procesy rozrostowe oczodołu mogą prowadzić do wystąpienia wytrzeszczu lub zaburzeń ruchu gałki ocznej. Niejednokrotnie ból gałki ocznej lub oczodołu może być pierwszym objawem procesu rozrostowego.  Brak ruchomości gałki ocznej zwykle sugeruje złośliwy charakter procesu rozrostowego.

Stadia zaawansowania

Budowa histologiczna oraz naciek struktur oczodołu oraz stopień rozrostu w obrębie struktur ośrodkowego układu nerwowego ma wpływ na skuteczność prowadzonego leczenia chirurgicznego i onkologicznego.

Typy morfologiczne

Nowotwory układu wzrokowego to guzy o różnym stopniu złośliwości zależnym od wieku chorych i lokalizacji guza oraz o zróżnicowanej budowie histologicznej.

Diagnostyka

Podstawową metodą obrazowania pozostaje tomografia komputerowa i rezonans magnetyczny głowy i oczodołów. W rozpoznaniu pewnych charakterystycznych podtypów guzów zależnie od ich lokalizacji w oczodole również jest pomocne badanie okulistyczne.   USG pozwala na ocenę kształtu oraz granic procesu rozrostowego.

Leczenie

Decyzję o leczeniu onkologicznym można podjąć jedynie po uzyskaniu materiału histologicznego w biopsji lub podczas resekcji zmiany, a wybór metody leczenia powinien być podyktowany rozległością nowotworu, lokalizacją oraz charakterem histologicznego rozrostu.

Po leczeniu (jakość życia, grupy wsparcia)

Nowotwory układu wzrokowego u większości chorych prowadzą do utraty wzroku. Nowotwory oczodołu mogą prowadzić do wystąpienia ślepoty, wytrzeszczu i zaburzeń gałkoruchowych oraz deformacji twarzy. Rozrost nowotworu do jamy czaszki może skutkować wystąpieniem zaburzeń neurologicznych wtórnych, aż do uszkodzenia konkretnych ośrodków mózgu.

Prewencja

Nie ma znanych metod mogących uchronić przed wystąpieniem nowotworów układu wzrokowego i oczodołu, poza unikaniem znanych czynników indukujących powstanie nowotworu oraz rozpoczęcia leczenia we wczesnej fazie procesu rozrostowego.