Trzon macicy

Co to jest rak trzonu macicy?

Rak trzonu macicy jest nieprawidłowym i nieustającym wzrostem komórek nowotworowych wywodzących się z komórek tworzących trzon macicy. W Polsce każdego roku rozpoznawanych jest ponad 3000 nowych przypadków raka błony śluzowej macicy. Szczyt zachorowań na ten nowotwór przypada na 7. dekadę życia, jednakże w około 5% przypadków rozpoznawanych jest u kobiet młodszych niż 40-letnich.

trzon macicy

Czynniki ryzyka

W powstaniu tego raka znaczącą rolę odgrywa nadmierne pobudzenie organizmu żeńskimi hormonami płciowymi – estrogenami. Inne czynniki podwyższonego ryzyka to: otyłość, nadciśnienie tętnicze, rodzinne występowanie nowotworu piersi, trzonu macicy i jelita grubego, niepłodność lub urodzenie tylko jednego dziecka, zaburzenia hormonalne spowodowane guzami jajnika. Hiperplazja złożona (inaczej przerost złożony) z atopią błony śluzowej macicy jest także schorzeniem sprzyjającym powstaniu raka trzonu macicy. U około 30% kobiet z potwierdzoną hiperplazją z atypią dochodzi do rozwoju raka. U kobiet w wieku rozrodczym czynnikami sprzyjającymi wystąpieniu nieprawidłowego przerostu błony śluzowej macicy są pierwotne zaburzenia owulacji (jajeczkowania), guzy hormonalnie czynne czy też efekty uboczne zastosowanej hormonoterapii (np. stymulacja owulacji).

Objawy

Najbardziej typowym objawem raka trzonu macicy są krwawienia z dróg rodnych już po miesiączce i między miesiączkami. Ponadto mogą pojawić się upławy z pochwy, bóle podbrzusza, spadek wagi i osłabienie.

Stadia zaawansowania

Stadia zaawansowania określa się w stopniach od I (najmniej zaawansowana choroba) do IV (najbardziej zaawansowana choroba) wg skali FIGO. Aby ustalić precyzyjnie stopień zaawansowania, określa się zajęcie nowotworem poszczególnych organów pooperacyjnie. Bierze się pod uwagę zajęcie macicy i okolicznych narządów, okoliczne węzły chłonne w jamie brzusznej i pachwinach oraz odległe narządy. Określenie stopnia zaawansowania jest istotne w celu ustalenia odpowiedniego leczenia i rokowania.

Typy morfologiczne

Najczęściej występującym nowotworem trzonu macicy jest rak gruczołowy (u 80% pacjentek). Do pozostałych typów raka należy rak brodawkowaty surowiczy czy też rak jasnokomórkowy, oba rokujące gorzej. Wyróżnia się 3 stopnie zróżnicowania raka: G1 – rak wysokozróżnicowany (najlepiej rokujący), G2 – rak średniozróżnicowany oraz G3 – rak niskozróżnicowany (najgorzej rokujący).

Diagnostyka

W ramach diagnostyki wykonuje się:

● badanie lekarskie,

● pełne badanie ginekologiczne,

● badanie cytologiczne wyskrobin z jamy macicy,

● badanie ultrasonograficzne przezpochwowe oraz jamy brzusznej,

● badanie rentgenowskie klatki piersiowej,

● badanie tomograficzne lub rezonans magnetyczny jamy brzusznej i miednicy małej,

● podstawowe badania krwi i moczu.

Leczenie

W leczeniu raka trzonu macicy stosujemy zabiegi operacyjne, radioterapię, hormonoterapię oraz rzadko chemioterapię.

Nowotwór ograniczony jedynie do macicy jest leczony operacyjnie usunięciem macicy oraz przydatków łącznie z usunięciem węzłów chłonnych miednicy i pobraniem wycinków z węzłów chłonnych okołoaortalnych. Przy wysokim ryzyku nawrotu stosujemy dodatkowo uzupełniającą radioterapię i wyjątkowo chemioterapię. Czasami przy przeciwwskazaniach do operacji stosuje się wyłączną radioterapię.

W przypadku rozsiewu choroby do jamy brzusznej stosuje się radioterapię oraz hormonoterapię, a po zmniejszeniu zasięgu raka czasem można usunąć ognisko początkowe raka chirurgicznie. Czasem przy wysokim ryzyku przerzutów stosuje się dodatkowo chemioterapię.

W chorobie rozsianej poza jamę brzuszną stosuje się hormonoterapię (progestageny lub tamoksifen) z chemioterapią lub bez niej. Można także stosować zabiegi operacyjne lub radioterapię łagodzące objawy choroby.

Po leczeniu

Chore po leczeniu wymagają kontroli co 4 miesiące przez 2 lata, a potem do 5 lat co 6 miesięcy. Podczas badania kontrolnego wykonuje się badania krwi oraz raz w roku badanie rentgenowskie klatki piersiowej oraz tomografię jamy brzusznej i miednicy.

Prewencja

Obecnie nie rekomenduje się zorganizowanych programów wczesnej diagnostyki w kierunku tego nowotworu (prewencja wtórna).