Ucho środkowe

Co to są raki ucha środkowego?

Raki ucha środkowego są nieprawidłowym i nieustającym wzrostem chorych komórek nowotworowych w uchu. Raki ucha środkowego należą do rzadkich nowotworów narządów głowy i szyi. W Polsce stwierdzanych jest kilkadziesiąt zachorowań rocznie. Częstość występowania tego nowotworu jest w grupach kobiet i mężczyzn zbliżona.

ucho srodkowe

Czynniki ryzyka

Czynniki ryzyka są nieznane.

Objawy    

Naturalny przebieg raka ucha środkowego (środkowej części ucha) charakteryzuje się przede wszystkim wzrostem miejscowym. Z racji umiejscowienia wcześnie dochodzi do zajęcia kości. Dość często występują przerzuty do okolicznych węzłów chłonnych. Przerzuty odległe należą do rzadkości.

Objawy raka ucha środkowego obejmują zaburzenia słuchu, uczucie szumu lub tętnienia w uchu oraz szczególnie często krwawienia lub wycieki z ucha bezbarwnej, a czasem ropnej treści. Nasilone dolegliwości bólowe i zawroty głowy, a także uszkodzenie nerwu twarzowego (opadanie kącika ust, utrata mrugania, zamykania oka, marszczenia czoła) świadczą zazwyczaj o znacznym zaawansowaniu nowotworu.

Stadia zaawansowania

W nowotworach narządów głowy i szyi obowiązuje klasyfikacja zaawansowania klinicznego TNM. Określa ona poprzez każdą cechę stopień rozsiania się nowotworu w organizmie.

Cecha T – określa wielkość guza, jego umiejscowienie i szerzenie się wewnątrz prawidłowych tkanek.

Cecha N – określa wielkość przerzutu w węźle chłonnym oraz ilość zajętych węzłów chłonnych.

Cecha M – określa istnienie przerzutów nowotworu w tkankach odległych od początkowego narządu – stopień rozsiania się choroby nowotworowej.

Biorąc pod uwagę poszczególne cechy, otrzymujemy stopień zaawansowania tradycyjnie posiadający numery od 0 do IV.

Typy morfologiczne

Mikroskopowo najczęstszy typ nowotworu to rak płaskonabłonkowy, zwykle o pośrednim stopniu zróżnicowania. Inne nowotwory pochodzenia nabłonkowego należą do rzadkości. W obszarze ucha środkowego natomiast występują przyzwojaki.

Diagnostyka     

Rozpoznanie raka ucha środkowego opiera się na mikroskopowej ocenie materiału pobranego z wycinka chirurgicznego, zwykle przez błonę bębenkową. Ponadto oprócz badania lekarskiego diagnostyka obejmuje tomografię komputerową, pozwalającą na ustalenie stopnia zaawansowania nowotworu. U chorych na bardzo zaawansowane nowotwory często celowe jest wykonanie dodatkowo tomografii rezonansu magnetycznego, która dostarcza informacji uzupełniających w stosunku do tomografii. Pomimo niskiego ryzyka przerzutów odległych, zawsze konieczne jest wykonanie rentgenogramów klatki piersiowej.

Leczenie

Leczeniem standardowym chorych na raka ucha środkowego jest chirurgia. W przypadku wczesnego stopnia zaawansowania możliwe jest wykonywanie ograniczonych, oszczędzających tkanki usunięć. U chorych na raki zaawansowane, którzy stanowią większość, konieczne są rozległe zabiegi operacyjne polegające na usunięciu części lub całości kości skroniowej (petrosektomia). W razie dość często obserwowanych wątpliwości co do pewności, czy usunięto całkowicie nowotwór, istnieją wskazania do uzupełniającej radioterapii. Nie jest natomiast zalecane profilaktyczne usuwanie lub napromienianie okolicznych węzłów chłonnych, jeśli w badaniu nie stwierdza się w nich przerzutów. W przypadkach z racji zaawansowania niekwalifikujących się do leczenia operacyjnego można rozważać wyłączne napromienianie, choć najczęściej z założeniem jedynie leczenia objawów choroby. Nie ma danych co do skuteczności chemioterapii, zarówno stosowanej w skojarzeniu z radioterapią, jak i samodzielnej u chorych z nawrotami lub przerzutami odległymi.

Po leczeniu     

Rokowanie po przeprowadzeniu całkowitego usunięcia nowotworu chemioradioterapią jest względnie korzystne, a odsetek wieloletnich przeżyć przekracza 60%. U pozostałych chorych rokowanie jest złe.

Prewencja

Obecnie nie rekomenduje się zorganizowanych programów wczesnej diagnostyki w kierunku tego nowotworu (prewencja wtórna), niemniej jednak wczesne rozpoznanie nowotworu poprzez zwrócenie uwagi na zaburzenia słuchu, uczucie szumu lub tętnienia w uchu oraz krwawienia lub wycieki z ucha treści bezbarwnej, a czasem ropnej jest szczególnie ważne.