Kości i chrząstki stawowe

Co to są nowotwory złośliwe tkanki kostnej i chrząstki?

Nowotwory tkanki kostnej i chrząstki jest to różnorodna grupa nowotworów. W kościach i chrząstce znacznie częściej występują nowotwory łagodne i zmiany guzopodobne lub przerzuty innych nowotworów, głównie raków piersi, gruczołu krokowego, nerki czy płuca. Pierwotne nowotwory złośliwe kości stanowią zaledwie 0,2% wszystkich nowotworów u osób dorosłych, u dzieci odsetek ten jest wyższy i wynosi 5-7%.

Najczęstszym pierwotnym nowotworem kości, czyli wywodzącym się bezpośrednio z tkanki kostnej, jest osteosarcoma, czyli mięsak kościopochodny. W Polsce notuje się około 60-100 nowych zachorowań na osteosarcoma rocznie. Obserwuje się dwa szczyty zachorowań: pierwszy – od okresu dojrzewania płciowego do 3. dekady życia (80% zachorowań) oraz drugi – w 6-7. dekadzie życia (20%).

U chorych do 20. roku życia drugim pod względem częstości występowania pierwotnym nowotworem złośliwym kości jest mięsak Ewinga. Występuje głównie u dzieci i młodzieży, rzadziej zdarzają się zachorowania u dorosłych pacjentów. Średni wiek rozpoznania choroby to 15 lat, z przewagą mężczyzn. W Polsce notuje się około 40-60 nowych rozpoznań rocznie.

U dorosłych drugim najczęściej występującym złośliwym nowotworem kości jest chondrosarcoma, mięsak wywodzący się z chrząstki. Zachorowania najczęściej dotyczą pacjentów w wieku pomiędzy 30 a 60 lat, porównywalnie u obu płci.

Podstawą postępowania  diagnostyczno-terapeutycznego u chorych na mięsaki kości lub chrząstki jest właściwe rozpoznanie histopatologiczne (czyli mikroskopowa ocena pobranego materiału) oraz wielodyscyplinarne podejście do chorego z udziałem patologów, biologów molekularnych, radiologów, chirurgów, radioterapeutów oraz onkologów klinicznych (hematoonkologów dziecięcych). Według zaleceń Europejskiego Towarzystwa Onkologii Medycznej (ang. European Society of Medical Oncology, ESMO) wszyscy z podejrzeniem pierwotnego złośliwego nowotworu kości powinny zostać skierowani przed wykonaniem biopsji do ośrodka referencyjnego o dużym doświadczeniu klinicznym oraz z wysokospecjalistycznymi procedurami diagnostyczno-terapeutycznymi.

       kości1                    kości2

Czynniki ryzyka

Czynniki ryzyka są to wszystkie okoliczności, które mogą wpływać na możliwość zachorowania, w tym przypadku na nowotwór. Dzieli się je na modyfikowalne, związane na przykład ze stylem życia, oraz te, na które wpływu mieć nie możemy, jak wiek czy płeć. Do tej pory nie udało się jednak ustalić żadnych czynników modyfikowalnych w nowotworach kości. Spośród tych, których zmienić się nie da, można wymienić:

  • ● Wiek – ryzyko zachorowania jest większe w okresie dojrzewania; wiąże się to z szybkim wzrostem tkanki kostnej. Drugi szczyt zachowań przypada po piątej dekadzie życia. Może to być związane z przewlekłymi chorobami kości.

● Wzrost – dzieci chorujące na osteosarcoma są przeważnie wyższe niż ich rówieśnicy.

● Płeć – osteosarcoma częściej występuje u mężczyzn.

● Rasa – niewiele częściej występuje u Afroamerykanów.

Mięsaki kości mogą także rozwinąć się w zakresie kości poddanej wcześniejszej radioterapii (tzw. mięsaki indukowane). Chondrosarcoma może pojawiać się na podłożu wcześniej istniejących zmian łagodnych, takich jak wyrośla chrzęstno-kostne czy chrzęstniaki (nowotwory łagodne tkanki chrzęstnej).

Ryzyko zachorowania na osteosarcoma wzrasta w przebiegu choroby Pageta lub następujących rzadkich zespołach dziedzicznych:

● Zespół Li-Fraumeni – tzw. zespół predyspozycji do nowotworów. U chorych wzrasta ryzyko zachorowanie na mięsaki tkanek miękkich, mięsaka kościopochodnego, raka piersi, kory nadnerczy, guzy mózgu i białaczki.

● Zespół Wernera (progeria adultorum) – należy do tzw. zespołów przedwczesnego starzenia się.

● Zespół Rothmunda-Thomsona – charakteryzuje się występowaniem niskiego wzrostu, zmian skóry, paznokci i zębów, wrodzonej zaćmy, łysienia i wrodzonych zaburzeń kostnych.

● Zespół Blooma – na obraz kliniczny zespołu Blooma składa się szereg zmian morfologicznych, opóźnienie umysłowe i zwiększona predyspozycja do zachorowań na nowotwory.

● Rodzinne występowanie zachorowań na dziedziczną postać retinoblastoma, czyli nowotwór wywodzący się z siatkówki oka.

Objawy, wczesne wykrycie

Najczęstszym objawem mięsaków kości jest bolesny guz, uniemożliwiający prawidłową funkcję kończyny. W późniejszym etapie daje różnego stopnia zniekształcenie jej zarysu. Lekarz koncentruje się na objawach, takich jak czas trwania dolegliwości, ich intensywność i bóle nasilające się w nocy (tutaj wyjątkiem jest chondrosarcoma, zwłaszcza rozwijająca się na podłożu wyrośli chrzęstno-kostnej).

U 10-15% chorych dochodzi do złamań patologicznych. Zastosowanie zespoleń wewnętrznych w takim przypadku jest błędem i skutkuje rozsiewem śródszpikowym nowotworu oraz uniemożliwia leczenie oszczędzające kończynę. U około 60% pacjentów ma miejsce naciekanie przez nowotwór tkanek miękkich.

W niektórych przypadkach mięsaka Ewinga stwierdza się tzw. „maskę zapalną”, czyli obecność objawów stanu zapalnego z gorączką.

Jeśli chodzi o lokalizację zmian nowotworowych, to mięsak kościopochodny (osteosarcoma) najczęściej rozwija się w przynasadach kości długich, szczególnie wokół kolana (50%). Lokalizacja w szkielecie osiowym i kościach twarzoczaszki częściej występuje u starszych pacjentów.

Mięsak Ewinga w około 50% lokalizuje się w zakresie trzonu kości długich, dalsze 25% w kościach miednicy, żeber i kręgów kręgosłupa. Może występować również jako postać pozakostna z zajęciem tkanek miękkich. Występuje ona częściej u dorosłych pacjentów. Postępowanie diagnostyczno-terapeutyczne jest podobne.

Chondrosarcoma najczęściej lokalizuje się w zakresie kości długich (50%), ale może również rozwijać się w kościach płaskich (25%) – w miednicy, żebrach i łopatkach. Chondrosarcoma o wysokim stopniu złośliwości częściej lokalizuje się w zakresie szkieletu osiowego i kości długich.

Stadium zaawansowania

Ocena stadium zaawansowania jest podstawą do podjęcia decyzji klinicznej oraz prognozowania szansy chorego na wyleczenie. Jest ona wynikiem badania klinicznego, badań obrazowych oraz wykonanych biopsji. Podsumowanie wszystkich zebranych informacji pozwala wyciągnąć wnioski na temat najlepszego leczenia.

Powszechnie stosowaną klasyfikacją pomocną w ocenie nowotworu jest klasyfikacja organizacji Union Internationale Contre le Cancer (UICC) i American Joint Committee on Cancer (AJCC) z 2010 r.

Ustalenie stadium zaawansowania mięsaka kości opiera się na ocenie następujących czynników kliniczno-patologicznych:

● stopnia zaawansowania histologicznego (ang. Grade, G),

●  średnicy ogniska pierwotnego i obecności innych ognisk nowotworu (ang. Tumor, T),

● obecności przerzutów do węzłów chłonnych  (ang. Node, N); nowotwory kości rzadko dają zmiany w węzłach chłonnych,

● przerzutów do narządów odległych (ang. Metastasis, M).

Do każdej z tych cech dodaje się odpowiednią cyfrę mówiącą o zaawansowaniu nowotworu.

Stopień zaawansowania histologicznego (G) określa ocena guza pod mikroskopem. Histopatolog ocenia między innymi, czy komórki nowotworu są dobrze zróżnicowane, tj. w swoim rozwoju specjalizują się do pełnienia jakiejś funkcji, oraz czy są źle zróżnicowane, czyli nie przypominają swoją budową żadnych komórek organizmu. Im komórki gorzej zróżnicowane, tym gorsze jest rokowanie.

Klasyfikacja dotycząca pozostałych cech (tak zwane TNM) jest dość prosta w przypadkach nowotworów kości.

Po zebraniu przez lekarza wszystkich informacji, może on zaklasyfikować chorego do danego stopnia zaawansowania, opisywanego cyframi rzymskimi od I do IV.

W celu uzyskania szczegółowych informacji zawsze się należy skonsultować się z lekarzem.

Typy morfologiczne

Na podstawie wyglądu na zdjęciu RTG oraz budowy ocenianej pod mikroskopem można wyróżnić kilka podtypów osteosarcoma. Dzieli się je na typy wysokiego, średniego i niskiego zróżnicowania. 80% wszystkich przypadków to podtypy konwencjonalne (osteoplastyczny, chondroblastyczny i fibroblastyczny), inne podtypy (telangiektatyczny, drobnokomórkowy, anaplastyczny) występują rzadziej.

Klinicznie wyróżnia się dwie grupy mięsaków: wrzecionowatokomórkowe i drobnokomórkowe. Do mięsaków wrzecionowatokomórkowych należy osteosarcoma, włókniakomięsaki, nowotwory pleomorficzne (wielopostaciowe), a w grupie nowotworów drobnokomórkowych znajduje się mięsak Ewinga i chondrosarcoma.

Diagnostyka

Rozpoznanie ustala się na podstawie badania fizykalnego, obrazu radiologicznego oraz rozpoznania histopatologicznego (mikroskopowego) postawionego na podstawie badania materiału tkankowego pobranego w czasie biopsji. Na każdym etapie niezbędne jest doświadczenie zespołu lekarskiego w leczeniu mięsaków oraz zaplecze diagnostyczno-lecznicze umożliwiające zastosowanie optymalnego postępowania.

Badanie przedmiotowe

Badanie fizykalne powinno obejmować ocenę wielkości zmiany oraz jej ruchomości w stosunku do tkanek. Badanie obejmuje także regionalne węzły chłonne, zwłaszcza w przypadkach mięsaka Ewinga.

Badania obrazowe

Celem wykonania badań obrazowych jest ocena miejscowego zaawansowania nowotworu, obecności przerzutów (regionalnych i odległych) oraz zaplanowanie biopsji i radykalnego leczenia chirurgicznego. Diagnostykę należy rozpocząć od wykonania RTG zajętej nowotworowo kości. W kolejnym etapie należy wykonać tomografię komputerową ogniska pierwotnego lub rezonans magnetyczny. Czasami wykonana może być również scyntygrafia kośćca, która pozwala wykluczyć przerzuty do kości. Konieczne jest także wykonanie RTG bądź tomografii narządów klatki piersiowej, ponieważ aż u prawie 20% pacjentów w chwili rozpoznania stwierdza się obecność przerzutów do płuc.

W przypadkach mięsaka Ewinga w określeniu stadium zaawansowania pomocna jest pozytonowa tomografia emisyjna (PET).

Diagnostyka laboratoryjna

W niektórych nowotworach ocenia się stężenie pewnych enzymów we krwi, a jego wartość może nieść informację prognostyczną.

Biopsja

Wskazaniem do wykonania biopsji jest obecność guza z radiologicznymi cechami złośliwości. Właściwie przeprowadzona biopsja jest decydującym etapem postępowania klinicznego. Pozwala uzyskać rozpoznanie i ocenić stopień złośliwości histologicznej. Jednak konieczne jest takie jej zaplanowanie (i wykonanie), aby nie wpłynęła negatywnie na dalszy przebieg leczenia.

Biopsje otwarte są preferowane w przypadkach mięsaków kości. Przebieg cięcia powinien być wzdłuż osi długiej kończyny. Biopsje otwarte umożliwiają pobranie większej próbki zmiany nowotworowej do oceny oraz dokładniejszą kontrolę krwawienia po operacji. Każde usunięcie mięsaka kości bez wcześniejszej biopsji jest błędem i uniemożliwia optymalne postępowanie lecznicze w tej grupie chorych.

Według zaleceń Europejskiego Towarzystwa Onkologicznego zajmującego się nowotworami układu kostno-mięśniowego u chorych na mięsaki kości zaleca się wykonywanie biopsji przez zespół chirurgiczny doświadczony w leczeniu mięsaków, który następnie będzie wykonywał operację ostateczną. Ośrodek, w którym leczeni są chorzy na mięsaki, musi dysponować możliwością leczenia skojarzonego. Jeśli takiej możliwości nie ma, należy przesłać chorego do ośrodka referencyjnego.

Diagnostyka patomorfologiczna i badania molekularne

Materiał tkankowy pobrany w czasie biopsji należy ocenić pod mikroskopem świetlnym, a następnie przeprowadzić szereg badań. Coraz większe znaczenie w diagnostyce mięsaków mają badania molekularne umożliwiające postawienie dokładniejszego rozpoznania podtypu mięsaka. Określenie podtypu mięska oraz jego stopnia złośliwości pozwala na indywidualizację postępowania, a przez to uzyskanie możliwie najlepszych wyników leczenia.

Raport patologiczny (dotyczący biopsji i materiału pooperacyjnego) powinien zawierać prawidłowe rozpoznanie mięsaka, uwzględniające klasyfikację i stopień jego złośliwości. W ocenie makroskopowej należy podać trzy wymiary oraz charakterystyczne cechy wyglądu guza. W ocenie mikroskopowej musi być określony stopień martwicy (zwłaszcza u chorych po leczeniu wspomagającym przed operacją) i marginesy chirurgiczne (w mm).

Leczenie

Wyleczenie chorego na mięsaka kości możliwe jest przede wszystkim dzięki radykalnemu (całkowitemu, ostatecznemu) usunięciu ogniska pierwotnego i przerzutów (jeśli wystąpiły).

Wyjątek stanowi mięsak Ewinga, w którym należy zastosować przede wszystkim chemioterapię i radioterapię, a operacyjne, radykalne usunięcie ognisk choroby (pierwotnego oraz przerzutów) może dodatkowo poprawić wyniki leczenia. Zastosowane chemioterapii przed operacją powinno być stosowane w mięsakach chemiowrażliwych. Dzięki chemioterapii można w krótkim czasie uzyskać kontrolę dolegliwości bólowych oraz regresję ognisk nowotworowych, co ułatwia późniejszą operację. W przypadkach mięsaków niewrażliwych na chemioterapię należy w pierwszej kolejności przeprowadzić zabieg operacyjny. Zastosowanie radioterapii może zmniejszyć ryzyko wznowy miejscowej.

Dostępne metody leczenia to: leczenie chirurgiczne, chemioterapia i radioterapia.

Leczenie chirurgiczne

Zakres zabiegu operacyjnego powinien obejmować resekcję nowotworu w całości wraz z blizną i kanałem po biopsji. Cięcie skórne musi być prowadzone wzdłuż długiej osi kończyny – „od stawu do stawu” z objęciem blizny. Należy unikać zbędnego uciskania nowotworu, krwiaków i miejscowego hamowania krążenia w obrębie nowotworu, gdyż sprzyja to rozsiewowi.

Obecnie w większości przypadków wykonuje się zabiegi oszczędzające, to znaczy bez usunięcia kończyny. Amputacje i wyłuszczenia w stawie są rzadkością.

Chirurgiczne leczenie oszczędzające musi zapewnić radykalne miejscowe wycięcie nowotworu i musi skutkować uzyskaniem lepszej czynności kończyny niż po amputacji i protezowaniu zewnętrznym.

Przeciwwskazania do zastosowania leczenia oszczędzającego są następujące:

● brak reakcji na chemioterapię wstępną (operacja możliwa jest przy uzyskaniu co najmniej stabilizacji choroby),

● obecność rozległego nacieku nowotworowego na otaczające tkanki miękkie i struktury nerwowo-mięśniowe,

● błędne wykonanie biopsji otwartej,

● brak możliwości radykalnego usunięcia nowotworu.

Niestety, powikłania po zabiegu oszczędzającym mogą prowadzić do konieczności wykonania amputacji.

Leczenie chirurgiczne pozostaje jedyną drogą postępowania w chondrosarcoma (choć są wyjątki w niektórych postaciach). Niektórzy chorzy z rozsiewem choroby mają również szansę na trwałe wyleczenie przy założeniu, że uzyskano dobrą odpowiedź na chemioterapię i usunięto radykalnie wszystkie ogniska choroby nowotworowej. Chorzy na mięsaki z przerzutami, których nie da się usunąć, kwalifikują się wyłącznie do systemowego leczenia paliatywnego dostosowanego do podtypu mięsaka, stanu ogólnego chorego i wrażliwości mięsaka na chemio-radioterapię. W każdym przypadku leczenie musi być indywidualnie dobrane do sytuacji klinicznej chorego.

Chemioterapia

W przypadkach mięsaków kości chemioterapia uzupełniająca (przed- i pooperacyjna) jest konieczna w mięsakach drobnokomórkowych i wrzecionowatokomórkowych, innych niż chondrocytoma.

Radioterapia

Rodzina mięsaków Ewinga stanowi grupę nowotworów wysokowrażliwych na radioterapię. Rola radioterapii w osteosarcoma i chondrosarcoma jest marginalna, może być ona zastosowana w wyjątkowych sytuacjach klinicznych oraz jako przeciwbólowe leczenie paliatywne w zaawansowanej chorobie. W ostatnim czasie uzyskano obiecujące wyniki z zastosowaniem protonoterapii w tych nowotworach, zwłaszcza w lokalizacji centralnej.

Rehabilitacja

Rehabilitacja rozpoczyna się przez zabiegiem operacyjnym i wdrażana jest możliwie wcześnie po zabiegu. Celem jest uzyskanie jak najlepszej sprawności fizycznej i funkcji kończyny. W czasie rehabilitacji ważna jest współpraca rehabilitantów oraz psychologów/psychiatrów z zespołem lekarskim.

Leczenie poszczególnych typów nowotworów kości

Osteosarcoma

Postępowanie w chorobie zlokalizowanej stanowi chemioterapia przedoperacyjna, usunięcie ogniska pierwotnego i dalsza chemioterapia. Leczenie należy stosować w placówkach referencyjnych. W porównaniu z samym zabiegiem operacyjnym leczenie skojarzone zdecydowanie poprawia wyniki leczenia.

Głównym celem zabiegu operacyjnego jest bezpieczne usunięcie nowotworu i zachowanie funkcji kończyny. Jeśli zaś chodzi o chemioterapię to występuje wiele różnych schematów. Kombinacja chemioterapii przed- i pooperacyjnej oraz czas jej trwania jest przedmiotem badań klinicznych. Większość obecnych protokołów zaleca stosowanie chemioterapii przez okres od 6 do 12 miesięcy.

Pacjenci w najwyższym, IV stadium zaawansowania mogą być również wyleczeni, o ile możliwe jest uzyskanie odpowiedzi na chemioterapię i usunięcie przerzutów. Około 30% wszystkich pacjentów w stadium IV zaawansowania ma szansę na długoletnie przeżycie.

Postępowanie w chorobie nawrotowej to przede wszystkim leczenie operacyjne oraz chemioterapia. W tym przypadku rokowanie jest niekorzystnie.

 Mięsak Ewinga

Leczenie skojarzone, czyli połączenie leczenia operacyjnego, radioterapii i chemioterapii, znacząco poprawia czas przeżycia pacjentów.

Plan leczenia rozpoczyna się od chemioterapii wielolekowej, która trwa od trzech do sześciu cykli, następnie przeprowadza się leczenie miejscowe (zabieg operacyjny lub radioterapia) i kontynuuje się chemioterapię do jednego roku włącznie. U chorych z grupy wysokiego ryzyka prowadzone są badania kliniczne oceniające skuteczność wysokodawkowanej chemioterapii z zastosowaniem komórek macierzystych.

Radioterapia powinna być stosowana w razie braku odpowiednich marginesów chirurgicznych (czyli przy nieudanej próbie całkowitego wycięcia zmiany), przy wysokim odsetku żywych komórek w guzie pomimo chemioterapii przedoperacyjnej i jeżeli pacjent nie kwalifikuje się do leczenia operacyjnego. Ważne jest, że leczenie onkologiczne dzieci jest bardziej agresywne i można zastosować wyższe dawki leków niż u osób dorosłych, przez co osiągane wyniki leczenia są również lepsze.

Pacjenci z przerzutami i nawrotem choroby mają znacznie gorsze wyniki leczenia. Można rozpocząć od chemioterapii i przy możliwości leczenia operacyjnego wykonać zabieg operacyjny. Dodatkowo u chorych z przerzutami do płuc można uzyskać dłuższe przeżycia po zastosowaniu radioterapii na całe płuca. Rokowanie w grupie z przerzutami do szpiku i do kości jest gorsze.

Chondrosarcoma

Podjęcie decyzji klinicznej w chondrosarcoma opiera się na określeniu podtypu mięsaka oraz jego stopnia złośliwości histologicznej. Ryzyko powstawania przerzutów chondrosarcoma o niskim stopniu złośliwości jest niewielkie, ale może dochodzić do wznów miejscowych. Postępowanie w przypadkach chondrosarcoma o niskim stopniu złośliwości histologicznej i o centralnej lokalizacji w zakresie kości długich kończyn oraz powstałych na podłożu wyrośli chrzęstno-kostnych polega na usunięciu guza bez konieczności stosowania leczenia uzupełniającego chemioterapią. Nowotwory o wysokim stopniu złośliwości zlokalizowane w zakresie szkieletu osiowego powinny być chirurgicznie usunięte z szerokimi marginesami. Największe trudności sprawia leczenie operacyjne zmian o lokalizacji osiowej (czaszka, miednica). Guzy te przez długi czas nie powodują bólów i rozrastają się do dużych rozmiarów. Najczęściej są one nieresekcyjne, a metodą z wyboru może być radioterapia, chociaż chondrosarcoma generalnie uznaje się za nowotwory niewrażliwe na radioterapię.

Postępowanie po leczeniu (jakość życia, grupy wsparcia)

Obserwacja po leczeniu chorych na mięsaki kości o wysokim stopniu złośliwości ma na celu wykrycie wznowy miejscowej lub przerzutów odległych na tyle wcześnie, aby możliwe było zastosowanie skutecznego leczenia.

Badania umożliwiające wykrycie wznowy miejscowej to przede wszystkim badanie przedmiotowe uzupełnione o ultrasonografię blizny oraz badania obrazowe klatki piersiowej celem wczesnego wykrycia przerzutów do płuc. W większości przypadków wystarczy badanie RTG klatki piersiowej, a u chorych o wysokim ryzyku rozsiewu choroby wskazane jest wykonywanie tomografii komputerowej. W mięsaka Ewinga i osteosarcoma wskazane jest wykonywanie scyntygrafii kośćca z uwagi na ryzyko pojawienia się przerzutów kostnych. Obecnie nie zaleca się rutynowego wykonywania badania PET czy MRI całego ciała.

Nawrót choroby dotyczy 40-50% chorych i najczęściej ma miejsce w ciągu pierwszych trzech lat po zakończeniu leczenia. U chorych na mięsaki o lokalizacji kończynowej są to najczęściej przerzuty do płuc (70%) lub wznowa miejscowa (7% po zastosowaniu leczenia oszczędzającego). Dlatego zaleca się intensywną obserwację, zwłaszcza w pierwszym okresie: co 6 tygodni do 3 miesięcy w ciągu pierwszych 2 lat, następnie co 6 miesięcy w 4. roku, a następnie raz w roku przez 5-10 lat. Przy niskim stopniu agresywności mięsaka kości częstotliwość wizyt kontrolnych może być mniejsza (co 6 miesięcy przez 2 lata, a następnie co rok). Z uwagi na możliwość bardzo późnych nawrotów choroby (ponad 10 lat po zakończeniu leczenia) nie ma jednoznacznego konsensusu na temat długości prowadzonego okresu obserwacji.

Z uwagi na zastosowanie intensywnej chemioterapii i radioterapii należy również uwzględnić ryzyko późnych powikłań kardiologicznych, nefrologicznych itp. oraz wtórne nowotwory. Wtórne białaczki, szczególnie ostra białaczka szpikowa, mogą rozwinąć się w ciągu 2-5 lat po zakończeniu leczenia.

Chorzy na mięsaki mogą uzyskać pomoc także za pośrednictwem Stowarzyszenia Pomocy Chorym na Mięsaki „Sarcoma” (www.sarcoma.pl), która jest organizacją społeczną non-profit. Głównym celem stowarzyszenia jest pomoc pacjentom oraz upowszechnianie wiedzy o mięsakach oraz o najnowszych sposobach diagnostyki i leczenia. Na stronie internetowej zamieszczony jest także wykaz ośrodków onkologicznych, w których pacjenci mogą uzyskać pomoc medyczną.

Prewencja

Prewencja w przypadku mięsaków jest trudna z uwagi na niewiele danych na temat czynników inicjujących postawanie tych nowotworów. Z pewnością należy objąć ścisłą opieką osoby, u których stwierdza się zespoły genetyczne wyszczególnione w dziale „Czynniki ryzyka”. Poprawa wyników leczenia możliwa jest przede wszystkim dzięki wzrostowi świadomości społeczeństwa o możliwości zachorowania na mięsaki i wcześniejsze zgłaszanie się do lekarza. Natomiast lekarze (lekarze pierwszego kontaktu, chirurdzy, czasem ortopedzi) powinni bezwzględnie stosować się do wytycznych postępowania w mięsakach (zalecenia postępowania publikowane przez Europejskie Towarzystwo Onkologii Medycznej). Błędne rozpoznanie i postępowanie znacznie pogarsza rokowanie w grupie chorych na mięsaki.