Przejdź do treści

Szukaj w zintegrowanej platformie informacyjnej KRN:

Nowotwór szyjki macicy
Prewencja

Prewencja

Wysoka zachorowalność i umieralność na raka szyjki macicy stanowi w naszym kraju od lat nierozwiązany problem epidemiologiczny.

Rak ten spełnia warunki do zapobiegania i wczesnego rozpoznania – znane są czynniki sprawcze, zwykle jest długi czas rozwoju choroby, a także łatwa dostępność do szyjki macicy podczas badania ginekologicznego. Pojęcie profilaktyki raka szyjki macicy obejmuje trzy elementy odpowiadające kolejnym etapom przebiegu choroby:

  •  profilaktyka pierwotna,
  •  profilaktyka wtórna,
  •  profilaktyka trzeciorzędowa.

Profilaktyka pierwotna

Celem profilaktyki pierwotnej jest zmniejszenie zachorowalności na tego raka poprzez unikanie czynników ryzyka lub zwiększenie indywidualnej odporności na te czynniki. Jej elementami są więc: edukacja i kształtowanie zachowań prozdrowotnych oraz szczepienia ochronne przeciw rakotwórczym wirusom brodawczaka ludzkiego.

Profilaktyka wtórna

Profilaktyka wtórna ma na celu wykrywanie raka we wczesnym stadium, gdy leczenie jest skuteczniejsze, wskaźniki przeżycia wyższe, a częstość poważnych następstw choroby (w tym zgonu) mniejsza. W stosunku do tego raka zadanie to spełniają populacyjne badania przesiewowe (skrining) oparte na teście cytologicznym.

Badania te, prowadzone już prawie 50 lat, udowodniły swoją skuteczność w wielu krajach Europy. Osiągnęły cel główny w postaci spadku umieralności z powodu raka szyjki nawet o 80%. Jednak w żadnej populacji nie udało się wyeliminować raka szyjki macicy jako przyczyny zgonu.

Pomimo prób wprowadzenia do badań przesiewowych metod bardziej zaawansowanych technologicznie, nadal jedynym zalecanym i skutecznym testem stosowanym w programach przesiewowych jest metoda oparta na teście cytologicznym.

Obecnie w większości zorganizowanych programów badań przesiewowych proponuje się zastosowanie badań cytologicznych oraz badań materiału genetycznego HPV.

Dziś za najlepszą strategię w profilaktyce raka szyjki uważa się szczepienie młodych kobiet i kontynuowanie cytologicznych badań przesiewowych u zaszczepionych i nieszczepionych. Badania przesiewowe powinny być kontynuowane w erze szczepień.

Względy ekonomiczne i niskie nakłady na opiekę zdrowotną stwarzają konieczność propagowania zarówno szczepień jako profilaktyki pierwotnej, jak i podejmowania działań zwiększających udział kobiet w masowych badaniach przesiewowych.

Zachorowalność na raka szyjki macicy można zmniejszyć aż o 80% dzięki dobrze zorganizowanym badaniom przesiewowym opartym na teście cytologicznym, powtarzalnym co 3-5 lat. Skuteczność programów przesiewowych zależy od ich zasięgu i jakości.

W Polsce Populacyjny Program Profilaktyki i Wczesnego Wykrywania Raka Szyjki Macicy wdrożono w 2007 r. Stanowi on realizację jednego z elementów Narodowego Programu Zwalczania Chorób Nowotworowych 2006-2015.

Zakłada on badania kobiet w przedziale wieku 25-59 lat co 3 lata. W pierwszych latach funkcjonowania Program objął niestety tylko 25% populacji docelowej. Należy więc nadal propagować zasady rozpoczynania badań profilaktycznych cytologicznych wkrótce po inicjacji seksualnej i powtarzanie ich raz w roku. Po kilku negatywnych (prawidłowych) testach cytologicznych można zmniejszyć ich częstość do badania co 3 lata, jak zakłada program badań przesiewowych.

Kliknij aby otrzymać wersję do wydruku i PDF

Aktualności

Nowy biuletyn już na stronie!

Z przyjemnością przedstawiamy nowy biuletyn dotyczący nowotworów złośliwych w Polsce w 2020 roku. Zachęcamy do zapoznania się z treścią.

Życzenia świąteczne

Życzymy Wesołych Świąt!

Konferencja prasowa finalizująca projekt e-KRN+

Na wydarzeniu przedstawiono najważniejsze funkcjonalności i produkty projektu e-KRN+, w tym Zintegrowaną Platformę Rejestrów Onkologicznych, moduł integracji rejestrów onkologicznych z systemami świadczeniodawców oraz Polski Rejestr Onko-Hematologiczny.

Początek strony